تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يَسْتَعْجِلُونَکَ بِالْعَذابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّکَ کَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ (47)
شأن نزول: مفسرين نقل نموده‌اند که کفار قريش مانند نضر بن حرث و امثال او پيوسته تعجيل عذاب مى‌کردند و به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌گفتند: اگر در دعوى نبوت و انزال عذاب راستگو هستى از خدا بخواه تا بر ما عذاب نازل سازد؛ آيه شريفه نازل شد: «1» وَ يَسْتَعْجِلُونَکَ بِالْعَذابِ: و طلب عجله مى‌کنند کفار به نزول عذاب موعود و شتاب کنند در آمدن آن، وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ: و هرگز خلاف نکند خداى تعالى وعده خود را که در انزال عذاب به ايشان فرموده به جهت امتناع تخلف در خبر الهى، پس عذاب موعود را به ايشان خواهد رسانيد اگرچه بعد از زمان بسيار دراز باشد، لکن حق تعالى صبور، و حکمت سبحانى مقتضى آن نيست که به
«1». تفسير ابو الفتوح رازى، ج 8، ص 104، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 71
عقوبت تعجيل فرمايد. و نزول وعده عذاب در روز بدر بود که به ذو الفقار حضرت امير المؤمنين عليه السّلام و مدد ملائکه، معاندين کشته شده، به جهنم واصل شدند. «1» وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّکَ: و بدرستى که روزى از روزهاى شما نزد پروردگار تو، کَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ: مانند هزار سال است از آنچه مى‌شمريد.
تنبيه: 1- اين بيان تناهى صبر الهى و تأنى و حلم سبحانى تا به مرتبه‌اى که مدت و ازمنه طويله را قصير و حقير مى‌شمرد، و چون يک روز و هزار سال، هر دو در پيشگاه الهى على السويه است، زيرا حکم زمان بر او جارى نيست، پس وجود و عدم و قلت و کثرت آن نزد او يکسان است و هرگاه خواهد عذاب فرستد او را استعجال زمان عقوبت هيچ اثرى بر او مترتب نگردد.
2- ابن عباس و جمعى گفته‌اند: معنى آيه آنکه يک روز از ايام آخرت مانند هزار سال از ايام دنيا است. «2» 3- يک روز از عذاب به جهت شدت و عظمتش، مانند مقدار عذاب هزار سال از ايام دنياست حقيقتا، و همچنين نعيم بهشتى مقدار يک روز آن، مانند هزار سال تنعم دنياست. «3» 4- يک روز و هزار سال در پيشگاه قدرت سبحانى يکى است، پس فرق نمى کند بين واقع شدن آنچه عجله مى‌کنند از عذاب و بين تأخر آن در قدرت، الا آنکه خداوند متعال تفضل فرمايد به مهلت دادن، پس فوت نشود از او چيزى. «4»