تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ (54)
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ: و تا بدانند آنانکه عطا شده‌اند دانش، يعنى تا اهل ايمان که عالمند به طريق صواب و منهج حق بدانند، أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ:
آنکه قرآن حق است، نازل شده از جانب پروردگار تو و شيطان را در آن مجال تغيير و تبديل نيست. فَيُؤْمِنُوا بِهِ: پس ايمان آرند به خدايا به قرآن، يعنى ثابت و راسخ شوند در ايمان، يا زياده گردانند ايمان را بر ايمان. فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ:
پس نرم شود و بيارامد براى قرآن يا خدا دلهاى ايشان به انقياد و ترس به جهت قوت ايمان و احکام آن را قبول کنند. يا تا آنکه عالمند به حکمت و مصلحت حضرت عزت، که القاى شيطان به جهت امتياز ميان اهل کفر و نفاق و ميان اهل ايمان است، پس ايمان آرند و تصديق آن نمايند و قلوبشان خاضع و خاشع گردد مر ذات سبحانى را، و مطيع و منقاد امر او شوند.
تنبيه: اين امتحان براى بروز حقايق و بواطن اشخاص و معلوم شدن واقع امر
جلد 9 - صفحه 79
است بر آنان، و الا ذات سبحانى قبل از آن عالم مى‌باشد بتمامى ظواهر و بواطن و ضمائر و سرائر.
وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا: و بدرستى که خدا هر آينه راه نمايد آنانکه ايمان آورده‌اند، إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ: بسوى راه راست، يعنى به برکت ايمان، هر چه بر مؤمنان مشکل و متشابه گردد در دين حق تعالى، ايشان را راه نمايد به نظر صحيح و فکر سليم تا به تأويلات صحيحه که مقتضى اصول محکمه و قوانين حقه باشد تنزيل و تأويل نموده به مقصود رسند که آن طريق حق و منهج صواب است و حيرت و شبهه بالکليه زايل گردد از ايشان. نزد بعضى معنى آن که خداوند راهنمائى فرمايد مؤمنين را در قيامت به بهشت.
و هدايت که عبارت است از ارشاد و ارسال رسل و انزال کتب نسبت به عموم مکلفين از کافر و مؤمن به تساوى است، لکن چون مؤمنان قبول هدايت کنند آثار هدايت که رسيدن به راه راست باشد براى آنها حاصل گردد، و کافران چون به سوء اختيار ترک ايمان کنند، لذا از فوز به فيض صراط مستقيم محرومند.