تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ (58)
جلد 9 - صفحه 82
وَ الَّذِينَ هاجَرُوا: و آنانکه هجرت نمودند از مکه به مدينه و از ديار خود ببريدند، فِي سَبِيلِ اللَّهِ: در راه خدا، يعنى در طاعت او و براى طلب رضاى او، ثُمَّ قُتِلُوا: پس کشته شدند در جهاد با دشمنان خدا و دين، أَوْ ماتُوا: يا مردند بدون چشيدن شربت شهادت، لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً: هر آينه روزى دهد البته البته خدا ايشان را روزى نيکو که نعيم بهشت است بدون رسيدن تعبى در تحصيل آن، و نه طارى شدن علتى در تناول آن، و نه تشويش نقصانى و تمامى آن.
تسويه موت و شهادت در وعد به جهت مساوى بودن هر دو است در قصد اصل عملى که مهاجرت است در طلب رضاى الهى و خالصا لوجه اللّه. چنانکه در تفسير اين آيه نقل شده که بعضى اصحاب حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله عرض کردند: ما جمعى از برادران دينى که به جهاد مى‌رويم ايشان شهيد مى‌شوند و به عطاى الهى اختصاص مى‌يابند، اگر چنانکه ما به قصد جهاد در مهاجرت با تو موافقت نموديم بميريم و شهيد نشويم، حال ما چگونه است؟ آيه شريفه نازل شد که چون همه در نيت متفقند، چه شهيد شوند يا بميرند، همه در ثواب و اجر مساويند.
وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ: و بدرستى که خداى تعالى هر آينه ذات اوست بهترين روزى دهندگان، زيرا بى‌حساب و بى‌حصر و عدد روزى مرحمت فرمايد.
از سلمان بن عامر نقل شده که روزى در معرکه جهاد، دو جنازه بياوردند:
يکى کشته و ديگرى مرده. مردم تشييع جنازه کشته بيشتر و به جنازه مرده رغبت نمى‌نمودند. فضل بن دوس گفت: اى قوم شما را در تشييع جنازه کشته بيشتر مى‌بينم، به خدا قسم من رجحان نمى‌دهم کشته را بر مرده، زيرا خداى تعالى فرموده: «وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً ...» «1»
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 186، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 83