اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذلِک‌َ وَ مَن عاقَب‌َ بِمِثل‌ِ ما عُوقِب‌َ بِه‌ِ ثُم‌َّ بُغِي‌َ عَلَيه‌ِ لَيَنصُرَنَّه‌ُ اللّه‌ُ إِن‌َّ اللّه‌َ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ (60)
همين نحو است و کسي که عقوبت کند بمثل آنچه باو عقوبت شد پس از آن
جلد 13 - صفحه 328
بر او بغي و ظلم کردند هر آينه خداوند او را نصرت ميفرمايد. محققا خداوند هر آينه عفو ميفرمايد و مي‌آمرزد و از بين مي‌برد گناهان را.
(ذلِک‌َ): جمله مستقله است اشاره بآيات قبل که اينکه نحو بوده معامله خداوند با مؤمنين و مهاجرين.
(وَ مَن عاقَب‌َ بِمِثل‌ِ ما عُوقِب‌َ بِه‌ِ): دستور الهي است براي انبياء و مؤمنين و کساني که گرفتار ظلم ظالمين شدند که در مقام انتقام بيش از آنچه بآنها وارد شده انتقام نکشند چنانچه ميفرمايد: «وَ الحُرُمات‌ُ قِصاص‌ٌ فَمَن‌ِ اعتَدي عَلَيکُم فَاعتَدُوا عَلَيه‌ِ بِمِثل‌ِ مَا اعتَدي عَلَيکُم وَ اتَّقُوا اللّه‌َ» بقره آيه 190 و نيز ميفرمايد: «أَن‌َّ النَّفس‌َ بِالنَّفس‌ِ وَ العَين‌َ بِالعَين‌ِ وَ الأَنف‌َ بِالأَنف‌ِ وَ الأُذُن‌َ بِالأُذُن‌ِ وَ السِّن‌َّ بِالسِّن‌ِّ وَ الجُرُوح‌َ قِصاص‌ٌ مائده آيه 49.
(ثُم‌َّ بُغِي‌َ عَلَيه‌ِ): پس از آن اگر تعدي کردند در ظلم و اذيت و آزار و نتوانست مظلوم قصاص کند بداند که خداوند.
(لَيَنصُرَنَّه‌ُ اللّه‌ُ): خداوند او را نصرت عطا ميکند و از ظالم انتقام ميکشد مگر آنکه مظلوم گذشت کند و عفو نمايد زيرا.
(إِن‌َّ اللّه‌َ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ): خداوند هم عفو ميفرمايد و گذشت ميکند چنانچه ميفرمايد: «فَمَن تَصَدَّق‌َ بِه‌ِ فَهُوَ کَفّارَةٌ لَه‌ُ» مائدة 45 و نيز ميفرمايد: «وَ إِن تَعفُوا وَ تَصفَحُوا وَ تَغفِرُوا فَإِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ» تغابن آيه 14.
و از اينکه جهت حضرت يعقوب از پسران، و يوسف از برادران انتقام نکشيدند بلکه بر آنها طلب مغفرت کردند. و حضرت رسالت پس از فتح مکه و تسلط بر مشرکين فرمود: با شما معامله‌اي مي‌کنم که برادرم يوسف با برادرانش کرد
(انتم الطلقاء)
با آن همه اذيتهايي که چه در مکه و چه در جنگها کرده بودند.
329