تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْکَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِکُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ (65)
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُمْ: آيا نديدى و ندانستى، يعنى دانستى که خداى تعالى مسخر نمود و رام گردانيد براى شما به قدرت کامله و حکمت شامله خود، ما فِي الْأَرْضِ: آنچه در زمين است از حيوانات و غير آن، يعنى معدّ و مهيا فرمود براى شما بر وجه سهولت هر چه به آن منتفع مى‌شويد، وَ الْفُلْکَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ: و رام گردانيد براى شما کشتيهائى که جارى مى‌شوند در دريا، بِأَمْرِهِ: به فرمان او. نزد بعضى مراد به «ما فِي الْأَرْضِ» مراکب است به قرينه مقابله، يعنى آيا نديدى و ندانستى خداوند مسخر گردانيد براى شما چهارپايان را براى سوارى خشکى و کشتيها را براى سير دريائى.
وَ يُمْسِکُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ: و آيا ندانسته‌اى که خداى تعالى نگاه مى‌دارد آسمان را از آنکه بيفتد بر زمين، يا به جهت کراهت آنکه واقع شود بر زمين، إِلَّا بِإِذْنِهِ: مگر به فرمان خدا در آن به اينکه اراده فرمايد ابطال آن را که قيامت باشد. إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ: بدرستى که خداى تعالى به مردمان هر آينه بسيار مهربان و بخشاينده است که آيات و شواهد قدرت وحدانيت و
جلد 9 - صفحه 89
قدرت خود را به مردمان نشان داده و درهاى منافع بر روى آنها گشوده و انواع مضار را از ايشان دفع فرموده.
در اکمال الدين صدوق رضوان اللّه عليه از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله بعد از ذکر ائمه اثنى عشر به اسامى آنها فرمود: و هر که انکار کند ايشان را، يا انکار نمايد يکى از ايشان را، پس بتحقيق مرا انکار نموده؛ به سبب ايشان نگاه دارد خداوند عزّ و جلّ آسمان را از اينکه بيفتد بر زمين مگر به امر او، و به سبب ايشان حفظ فرمايد زمين را از اينکه متزلزل گردد با اهلش. «1»