تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ هُوَ الَّذِي أَحْياکُمْ ثُمَّ يُمِيتُکُمْ ثُمَّ يُحْيِيکُمْ إِنَّ الْإِنْسانَ لَکَفُورٌ (66)
بعد از آن به وجهى ديگر بيان وحدانيت خود را فرمايد.
وَ هُوَ الَّذِي أَحْياکُمْ: و خداى تعالى ذاتى است که به قدرت کامله زنده فرمود شما را بعد از آنکه از عناصر و نطفه بوديد که از قسم جماداتند. ثُمَّ يُمِيتُکُمْ: پس بميراند شما را چون اجل برسد، ثُمَّ يُحْيِيکُمْ: پس زنده فرمايد شما را در روز قيامت براى مجازات اعمال. و اين بديهى است که هر که قادر باشد بر ابتداى احياء، هر آينه قادر خواهد بود بر اعاده احياء. إِنَّ الْإِنْسانَ لَکَفُورٌ: بدرستى که آدمى هر آينه ناسپاس و بسيار کافر نعمت است که با وجود نعمتهاى نامتناهى که به انسان عطا فرموده، پرستش و ستايش غير ذات الهى را نمايد و منعم حقيقى خود را وامى گذارد و در نعم او جحود و کفران مى‌ورزد.
تبصره: آيه شريفه دو مطلب را بيان فرمايد:
1- برهان اثبات معاد و حشر و رفع شبهات منکرين نشر، به تذکر از خلقت اوليه بدين تقرير: در اولين مرحله انسانى که هيچ آثار وجوديه نداشت و در سر حد
«1». کمال الدين شيخ صدوق (چ حيدرى 1390 ه) ج 1 باب 24 روايت 3، ص 259- 258.
جلد 9 - صفحه 90
وجود و عدم بود، ذات خداوندى به حکمت کامله و قدرت شامله لباس وجود بر او پوشانيده و او را به نيکوترين صورتى و گرامى‌ترين خلقى به عرصه شهود آورد و انواع نعم نامتناهى را براى او مهيا فرمود، البته قادر خواهد بود بر جمع ما بين ارواح موجوده و اجساد پوسيده و اعاده آنها به حالت اوليه.
2- اخبار از کفران انسانى که با اين همه عنايات و الطاف سبحانى به بذل نعم نامتناهى، هر آينه آدمى ناسپاسى و حق ناشناسى نموده زبان به ثنا و ستايش غير گشوده، پرستش غير را نمايد و منعم حقيقى را فراموش کند؛ غافل از آنکه عاقبت نمک نشناسى و کافر نعمتى، وخيم خواهد بود.