معراج، مقدّس‌ترين سفر در طول تاريخ است، مسافرش پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله، فرودگاهش مسجدالحرام، گذرگاهش مسجد الاقصى، ميزبانش خدا، هدف آن ديدن آيات الهى، سوغاتى‌اش اخبار آسمان‌ها و ملکوت و بالا بردن سطح فهم بشر از اين دنياى مادّى بوده است. «1»
بر اساس روايات، پيامبر يک سال قبل از هجرت، پس از نماز مغرب در مسجدالحرام، از طريق مسجدالاقصى به وسيله‌ى «بُراق» «2» به آسمان‌ها رفت و چون بازگشت، نماز صبح را در مسجدالحرام خواند. «3»
«1». در تفسير فرقان آمده است: شب ميلاد، شب معراج، شب بعثت، شب هجرت، شب ورود به مدينه و شب رحلت پيامبر، همه، شب دوشنبه بوده است.
«2». تفسير نورالثقلين.
«3». بحار، ج 18، ص 389.
جلد 5 - صفحه 15
معراج پيامبر، جسمانى و در بيدارى بوده، نه در خواب و با روح! و اصل آن از ضروريات دين و مورد اتّفاق همه‌ى فرقه‌هاى اسلامى است. «1»
روايات متواتر «2» و برخى دعاها و زيارتنامه‌ها هم به اين مسأله اشاره دارد و در برخى احاديث، منکر آن کافر معرّفى شده است.
خداوند، حضرت آدم را از آسمان به زمين آورد، ولى حضرت رسول صلى الله عليه و آله را از زمين به آسمان برد. «3» پيامبر در آن شب، عوالم بالا، ملکوت آسمان‌ها و عجائب آفرينش را ديده «4» و با انبيا ملاقات کردند. «5» و احاديث قدسى در اين سفر بر آن حضرت وارد شده است، رهبرى و ولايت على عليه السلام مطرح شد.
در اين سفر، حضرت رسول، بهشت و جهنّم را ديد، وضعيّت بهشتيان و نعمت‌هايشان و دوزخيان و عذاب‌هايشان از مشاهدات ديگر پيامبر بود. وقتى پيامبر داستان معراج را بيان فرمود، بعضى مردم کم‌ظرفيّت از دين برگشتند. «6»
اشکال و جواب:
بعضى در مورد معراج و سفر آسمانى پيامبر صلى الله عليه و آله، سؤال‌ها يا شبهه‌هايى را مطرح مى‌کنند، از قبيل اينکه: در فضاى بيرون جوّ، هوا نيست، گرماى سوزان و سرماى کشنده هست، مشکل بى‌وزنى وجود دارد، اشعّه‌هاى کيهانى خطرناک است، يک شب براى سير در آسمان‌ها کوتاه است و اگر کسى بخواهد در فضا سير کند، بايد سرعتى شبيه سرعت نور يا بيشتر داشته باشد، براى فرار از جاذبه بايد سرعتى معادل 40000 کيلومتر در ساعت داشت‌و امثال اينها.
پاسخ اجمالى شبهات اين است: اصل معراج در قرآن وروايات متواتر آمده «7» و آنچه مهم
«1». اين آيه و آيات 8 تا 18 سوره‌ى نجم، بر اين مطلب دلالت دارد.
«2». متواتر، به رواياتى مى‌گويند که افراد بسيارى آن‌را نقل کرده باشند وجايى براى شبهه نباشد.
«3». تفسير کشف‌الاسرار.
«4». تفسير نورالثقلين.
«5». کافى، ج 8، ص 121.
«6». تفسير طبرى.
«7». بحار، ج 18، ص 282- 410.
جلد 5 - صفحه 16
است، ايمان به اصل آن است وايمان به جزئيّاتش ضرورى نيست. «1» از طرفى معجزه بايد عقلًا محال نباشد وچون معراج از معجزات پيامبراسلام صلى الله عليه و آله است، مشمول قواعد کلّى همه‌ى معجزات مى‌شود.
بقيّه‌ى مشکلات وشبهات نيز با توجّه به قدرت الهى قابل حلّ است. علاوه برآنکه امروزه که انسان، هواپيما و قمرمصنوعى وسفينه‌هاى فضايى به کرات ديگر مى‌فرستد، پذيرفتن معراج آسان است.
چنانکه قرآن، جابه‌جايى تخت بلقيس را از کشورى به کشور ديگر در يک چشم به هم زدن مطرح مى‌کند که اين مسأله، مشکل طىّ مسافت را حلّ مى‌کند.