تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) عَسى‌ رَبُّکُمْ أَنْ يَرْحَمَکُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْکافِرِينَ حَصِيراً «8» آنگاه رسول را امر مى‌فرمايد که بگو بنى اسرائيل را: عَسى‌ رَبُّکُمْ أَنْ يَرْحَمَکُمْ‌: اميد است پروردگار شما اينکه رحمت فرمايد شما را اگر توبه نمائيد و رجوع کنيد به طاعت او سبحانه. نکته: ذکر «عسى» براى آن است که تا اعتماد و اتکال نکنند به رحمت الهى و دست از عمل بردارند و قصور ورزند، و از طرفى هم نااميد نگردند از جلد 7 - صفحه 334 تفضل سبحانى، بلکه ميان خوف و رجاء که مرتبه وسطى و اعتدال است رفتار نمايند. وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا: و اگر برگرديد و مرتکب گناه شويد، برگرديم ما از رحمت، و به سر عقوبت رويم. کاشفى گفته: خداى تعالى در تورات بعد از وعده اين دو عقوبت به ايشان، فرموده بود همين مضمون را. خلاصه بنى اسرائيل باز عود نمودند به معصيت و افساد، حق تعالى نيز عود داد نقمت را بر ايشان که مسلط فرمود اکاسره را بر آنها، پس بجا آوردند آنچه خواستند از شکنجه. يا عود نمودند به تکذيب حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قصد کشتن آن سرور، خداوند هم سلطه و غلبه داد حضرت را بر آنها، پس کشت بنى قريظه را و تبعيد نمود بنى نضير را و بقيه را جزيه مقرر کرد که‌ (يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ) «1» و تا قيامت اين مذلت بر آنها باشد. تنبيه: آيه شريفه آگاهى است عموم مکلفين را که هر کارى از خير و شر، پاداشى بر آن مترتب است، يا در دنيا يا در آخرت، يا در هر دو، و سير تاريخ گذشتگان، اين مطلب را به خوبى واضح و آشکار نمايد. چون که بد کردى بترس ايمن مشو زان که تخم است، شود آخر درو از مکافات عمل غافل مشو گندم از گندم برويد جو ز جو وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْکافِرِينَ حَصِيراً: و قرار داديم جهنم را براى کافران محبسى که محصورند. تبصره: جهنم يکى از اعظم مخلوقات و زندان الهى است در آخرت، که حبس شوند در آن زنادقه و مشرکين و کفار و منافقين. پس عاقل را انديشه بايد که از چنين محبسى رهائى يابد، زيرا بر فرض يقين ننمودن به عذاب و عقاب‌ «1» توبه آيه 28. جلد 7 - صفحه 335 اخروى، از اين همه گفتگوها ظن و احتمال حاصل، و دفع ضرر مظنون عقلا واجب خواهد بود.