تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً کَبِيراً «9» وَ أَنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً «10» وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَهُ بِالْخَيْرِ وَ کانَ الْإِنْسانُ عَجُولاً «11» وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّکُمْ وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ وَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ فَصَّلْناهُ تَفْصِيلاً «12»
ترجمه
- همانا اين قرآن هدايت ميکند بآنچه راست و درست‌تر است و بشارت ميدهد اهل ايمان را که بجا مى‌آورند کارهاى شايسته را بآنکه از براى ايشان است مزدى بزرگ
و بآنکه کسانيکه ايمان نمى‌آورند بروز جزاء مهيا کرديم براى آنها عذابى دردناک
و درخواست ميکند آدمى شرّ را مانند درخواست نمودنش خير را و بوده است آدمى شتاب کننده
و قرار داديم شب و روز را دو نشانه قدرت پس محو نموديم نشانه شب را و گردانديم نشانه روز را نور دهنده تا بجوئيد روزى را از پروردگارتان و تا بدانيد شماره سالها و حساب مدّتها را و هر چيزى را تفصيل داديمش تفصيل دادنى.
تفسير
- قرآن هدايت ميکند مردم را بطريقه حقّه اثنى عشريّه و دين قويم اسلام که راست‌تر و درست‌ترين مذاهب و اديان است و بشارت ميدهد اهل ايمان را که اعمالشان شايسته و بر طبق دستور پيغمبر و امام است بآنکه براى ايشان است در آخرت ثوابى که برتر است از دنيا و ما فيها و نيز بشارت ميدهد ايشانرا بآنکه براى کسانيکه ايمان نميآورند بروز جزا خداوند مهيّا فرموده است در آنروز عذاب اليم را تا موجب خوشنودى ايشان شود از آنکه دشمنانشان معذّب خواهند بود و بسا باشد که آدمى در حال سختى و غضب از خداوند چيزى طلب ميکند که براى او شرّ و ضرر است مانند آنکه از خداوند طلب ميکند چيزيرا
جلد 3 صفحه 346
که براى او خير و نفع است پس بايد شخص متوجّه بحال و نفع و ضرر خود باشد و از خدا بخواهد چيزيرا که خير و نجات او در آنست نه چيزيرا که شرّ و هلاک او در آنست و منشأ اين امر عجله است که از صفات ذميمه آدمى است و بايد بکمک عقل و فکر در عواقب و خيمه آن مرتفع شود عيّاشى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که چون خداوند آدم را خلق فرمود و دميد در او از روح خود از جا جستن کرد که برخيزد پيش از آنکه خلقتش تمام شود پس افتاد و باين سبب خدا فرموده و کان الانسان عجولا و از ابن عباس نقل شده که اين وقتى بود که روح بنافش رسيده بود و خداوند شب و روز را دو نشانه و علامت بر قدرت و وحدانيّت خود قرار داد چون هر دو متغيّرند دائما بکمى و زيادى و تغيّر نشانه حدوث و حدوث دلالت بر وجود محدث قديم دارد پس محو و ناپديد فرمود آيت شب را بنور روز بطوريکه تصوّر ميشود شب وجود ندارد با آنکه موجود و مخلوق است ولو بتبع روز و قرار داد آيت روز را پديدار و پديدار کننده هر پديدارى تا به بينند مردم در آن نعم الهى را و کسب نمايند روزى حلال را که از فضل خداوند براى ايشان مقدّر شده است و تا بدانند عدد سالها و ماهها و حساب عمرها و مدت دينها و ساير امور مربوطه بانقضاء ايّام و ليالى را و هر چه محتاج باشند بآن در اصلاح معاش و معادشان خداوند در قرآن براى ايشان بيان مفصّل کافى فرموده و بعضى آيت ليل و نهار را بآفتاب و ماه تفسير نموده‌اند و بنابراين اضافه مفيد اختصاص است نه بيان و مراد از محو کمى نور ماه است براى امتياز شب از روز و از اخبار شواهدى بر اين معنى نقل شده و آنکه اثر محو خطوط سياهى و تيرگى است که در آن مشهود است و در چند روايت الّتى هى اقوم بولايت و امام عليه السّلام تفسير شده و از امام سجاد عليه السّلام نقل شده که امام بايد معصوم باشد و آن شناخته نميشود مگر بآنکه منصوص باشد و او است معتصم بحبل اللّه که قرآن است و آن هدايت ميکند امام را چنانچه خداوند فرموده إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ و بنابراين هادى قرآن و مهدى امام و مهدىّ اليه حقّ و حقيقت است که همه با يکديگر در عالم انوار اتّحاد دارند و اللّه اعلم.
جلد 3 صفحه 347