تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَمْ أَهْلَکْنا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَ کَفى بِرَبِّکَ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً «17»
بعد از آن بيان فرمايد شمه‌اى از گزارشات امتهاى گذشته را براى عبرت و تنبه ديگران:
وَ کَمْ أَهْلَکْنا مِنَ الْقُرُونِ: و چه بسيار هلاک کرديم از قرنها و امتهاى کثيره که پيغمبران ما را تکذيب کردند. مِنْ بَعْدِ نُوحٍ: بعد از نوح عليه السّلام که شيخ الانبياء مى‌باشد تا زمان تو و امت تو اى پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مثل قوم عاد و ثمود و فرعون.
در «قرن» اختلاف است «1»: 1- عبد اللّه بن ابى اوفى- گفته صد و بيست (120) سال است، آنگاه گفته: رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را در اول آن قرن فرستادند، و آخر قرن يزيد بن معاويه بود. 2- محمد «2» بن ابو القاسم از عبد اللّه بن عباس بن بشر از ابى نقل نموده که پيغمبر دست بر سر من نهاد و گفت: اين غلام قرنى بماند. عرض کردند: قرن چند باشد؟ فرمود: صد سال، محمد بن ابو القاسم گويد ما سال او مى‌شمرديم تا به صد رسيد آن وقت فوت نمود. 3- نزد کلبى قرن هشتاد سال. 4- نزد ابن سيرين چهل سال. 5- نزد بعضى سى سال. 6- جمعى مراد قرن اهل عصرى باشند که در آن پيغمبر يا فائقى در علم بوده باشد خواه کم باشد يا بسيار.
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 407.
«2» منهج الصادقين جلد 5، صفحه 271.
جلد 7 - صفحه 347
وَ کَفى بِرَبِّکَ: و کافى است پروردگار تو. بِذُنُوبِ عِبادِهِ: به گناه و لغزشهاى بندگانش. خَبِيراً بَصِيراً: از جهت آگاهى و بينائى.
تبصره: آيه شريفه مورد تهديد و وعيد است مر مخالفان و عاصيان را که به هلاکت قرون سالفه عبرت يابند و از اعمال زشت آنان بپرهيزند، و بدانند مخالفت و عصيان فرامين سبحانى، عاقبت وخيم خواهد داشت:
حضرت امير المومنين عليه السّلام در ذيل خطبه‌اى فرمايد «1»: و انّ لکم فى القرون السّالفة لعبرة! اين العمالقة و ابناء العمالقة! اين الفراعنة و ابناء الفراعنة! اين اصحاب مدائن الرّسّ الّذين قتلوا النّبيّين و اطفئوا سنن المرسلين و احيوا سنن الجبّارين! اين الّذين ساروا بالجيوش و هزموا بالالوف و عسکروا العساکر و مدّنوا المدائن! يعنى: و بدرستى که براى شما است در قرنهاى گذشته هرآينه عبرت يافتن. کجا هستند طايفه عمالقه که از عمليق نواده نوح بودند و فرزندان آنان که پادشاه حجاز بودند. کجا هستند طايفه فرعون و پسرانشان که پادشاه مصر بودند.
کجا باشند اصحاب و اقوام شهرهاى رس که صنوبرپرست بودند. کجايند آنانکه کشتند پيغمبران را و فرو نشاندند چراغهاى هدايت را و زنده کردند طريقهاى ظلم و ستم‌کنندگان را. و کجا باشند سلاطينى که سفر کردند با لشگر بسيار و شکستند سپاه هزار هزار را و جمع کردند لشگر بيشمار را و بنا نمودند شهرهاى بسيار را.