تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِکَ کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً «19»
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 407.
جلد 7 - صفحه 349
وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ: و هر که خواهد خير آخرت و نعيم بهشت را. وَ سَعى لَها سَعْيَها: و کوشش کند براى آن به اعمال شايسته آنچه حق سعى آن باشد، يعنى بجا آوردن اوامر و ترک کردن نواهى به خلوص نيت و تقرب رضاى الهى.
وَ هُوَ مُؤْمِنٌ: و حال آن که آن ساعى، مؤمن باشد، يعنى ايمان صحيح خالى از شايبه شرک، زيرا قبول عمل فرع ايمان صحيح است، و آن اعتقاد به توحيد و معاد و نبوت و اقرار به آنچه پيغمبر از جانب خدا آورده. فَأُولئِکَ کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً: پس آن گروه جامع شروط ثلاثه طالب آخرت و ساعى در عمل آن و ايمان هست، کوشش آنان مقبول و پسنديده نزد خداى تعالى، يعنى مثابند بر آن، زيرا شکر از جانب الهى اعطاى ثواب است بر طاعات. نزد بعضى مراد از شکر سبحانى، تضاعيف حسنات و تجاوز از سيئات ايشان است.
تنبيه: از آيه شريفه چنين مستفاد شود که مردم نسبت به اعمال عبادتيه دو صنف باشند: صنف اول آنانکه به اعمال خود دنيا را طالب و به هيچ وجه قرب و رضاى الهى را منظور ندارند، حق تعالى بعضى آنها را به بعضى مقاصد دنيوى نائل و اعراض دنيوى به ايشان مرحمت، لکن از ثواب اخروى محرومند. صنف دوم: آنان که ثواب اخروى را طالب و کوشش نمايند که به خلوص نيت بجاى آرند و ايمان هم داشته باشند، البته سعى آنها در درگاه الهى مقبول و ذخيره يوم المسئول گردد. و آدمى را در اين دو طريقه مختار، و شخص عاقل، عرض فانيه دنيا را در مقابل نعم باقيه عقبى اختيار نکند.