تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) کُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّکَ وَ ما کانَ عَطاءُ رَبِّکَ مَحْظُوراً «20» کُلًّا نُمِدُّ: هر يک از اين دو فرقه را مدد کنيم. هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ: آن گروه طالبان دنيا و آن گروه جويندگان عقبى، يعنى هيچ کدام را محروم نگردانيم بلکه مدد نمائيم و زياد کنيم. مِنْ عَطاءِ رَبِّکَ‌: از عطاى پروردگار تو مانند جلد 7 - صفحه 350 رزق و نعمت در دنيا به مؤمن و کافر، و اما در آخرت عطاى سبحانى مخصوص متقين است. وَ ما کانَ عَطاءُ رَبِّکَ مَحْظُوراً: و نيست عطاى پروردگار تو منع کرده و باز داشته از مؤمن و کافر و نيکوکار و بدکار، زيرا بخل در ساحت کبريائى روا نيست، و منع فيض از فياض مطلق، قبيح است. بنابراين گبر و ترسا و يهود و بت‌پرست و زنديق و عنود، از خوان احسانش بهره‌مند گردند و به سبب کفر کافر و عصيان عاصى، عطاى خود را باز ندارند، و وظيفه روزى خواران را به خطاى منکر نبرد. ارشاد ديلمى: فرمود رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: خداى تعالى فرمايد: يا ابن آدم اما تنصفنى؟ اتحبّب اليک بالنّعم و تتبغّض الىّ بالمعاصى! خيرى اليک نازل و شرّک الىّ صاعد و لم يزل و لا يزال فى کلّ يوم ملک کريم يأتينى عنک بعمل قبيح. يا ابن آدم! لو سمعت وصفک من غيرک و انت لا تدرى من الموصوف لسارعت الى مقته. «1» اى پسر آدم، انصاف ندهى مرا دوستى نمايم به تو به نعمت، و دشمنى کنى به من به معصيت. خير من به تو نازل است، و شرّ تو به سوى من صاعد. و هميشه در هر روز ملک کريم مى‌آيد از جانب تو به عمل قبيح. اى پسر آدم، اگر بشنوى وصف خود را از غير خود، و حال آن که ندانى موصوف کيست، هرآينه بشتابى به سخط او. اين فرمايش تعريض است به اينکه با وجود انعام من و نمک نشناسى تو، باز هم به فضل و رحمت غير متناهيه با تو معامله نمايم، و تو را به عقوبت اخذ نفرمايم مگر آنکه تجاسر و هتّاکى و بيشرمى بنده، متجاوز از حد شود و به هيچ وجه تنبه و تأمل نيابد و مستى غفلت بکلّى منعم را فراموش نمايد. تتمه: اگر گفته شود آيا جايز است مکلف اراده و قصد کند به عمل طاعاتيه دنيا و آخرت را؛ جواب آنکه: بلى، ممکن است که دنيا را تابع آخرت قرار دهد «1» ارشاد القلوب، جزء اوّل، باب پنجم، فى التخويف و الترهيب، صفحه 38. جلد 7 - صفحه 351 مانند مجاهد فى سبيل اللّه که مقاتله کند براى اعزاز دين، و غنيمت را تابع قرار دهد.