تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
انْظُرْ کَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ لَلْآخِرَةُ أَکْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَکْبَرُ تَفْضِيلاً «21»
انْظُرْ کَيْفَ فَضَّلْنا: بنگريد به ديده اعتبار که بر وجه حکمت و مصلحت چگونه افزونى دادهايم. بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ: بعض آدميان را بر بعض ديگر ايشان در روزى، که برخى را فراخى و جمعى را تنگى، يا در صحت و مرض يا تفضيل دادهايم بعضى را که عقبى را خواهند به توفيق و لطف بر بعضى که طالب دنيااند بر وجه تخليه بعد از اتمام حجت بر آنان و دوام عناد و لجاج و مخالفت ايشان که آيه (ذَرْهُمْ يَأْکُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ) «1» در شأن ايشان است. وَ لَلْآخِرَةُ أَکْبَرُ دَرَجاتٍ: و هرآينه سراى آخرت بزرگتر است از جهت درجهها و مزيتها. وَ أَکْبَرُ تَفْضِيلًا: و بزرگتر بر وجه تفضيل که بعضى اعلى و افضل باشد از بعضى بر حسب استحقاق نسبت به اعمال. تفاوت بهشت به درجات و جهنم به درکات آن است.
عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که: نگوئيد بهشت يکى است، بتحقيق خداوند مىفرمايد (وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ) «2» و نگوئيد درجه يکى است، خداوند مىفرمايد: (درجات بعضها فوق بعض) بدرستى که تفاضل قوم به اعمال است. عرض شد: دو مؤمن داخل بهشت شوند يکى مکانش بالاتر از ديگرى است، بخواهد ملاقات کند رفيقش را. فرمود: آن که بالا باشد، براى
«1» سوره حجر آيه 3.
«2» الرحمن آيه 62.
جلد 7 - صفحه 352
او است که پائين آيد؛ و آن که پائين باشد، بالا نرود، زيرا نرسد به آن مکان، لکن هرگاه دوست دارند رسيدن به هم را، ملاقات کنند بر تختها. «3»