اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَقتُلُوا النَّفس‌َ الَّتِي حَرَّم‌َ اللّه‌ُ إِلاّ بِالحَق‌ِّ وَ مَن قُتِل‌َ مَظلُوماً فَقَد جَعَلنا لِوَلِيِّه‌ِ سُلطاناً فَلا يُسرِف فِي القَتل‌ِ إِنَّه‌ُ کان‌َ مَنصُوراً (33)
و نکشيد نفسي را که خداوند حرام فرموده قتل او را مگر آنکه قتل او بحق و امر الهي باشد و کسي که مظلومي را بکشد پس بتحقيق ما قرار داديم و جعل فرموديم از براي ولي مقتول سلطه بر قاتل پس اسراف نکند در قتل محققا آن مقتول منصور است خداوند براي او ناصر قرار داده وَ لا تَقتُلُوا خطاب بجميع مکلفين است النَّفس‌َ الَّتِي حَرَّم‌َ اللّه‌ُ قتل مؤمن و مسلم و اهل ذمه که بشرائط ذمه عمل کنند و کفار مشرکين که تحت معاهده باشند يا در امان مسلم باشند يا در حرم که تمام اينها حرام است «إِلّا بِالحَق‌ِّ» يا مشرک يا کافر يا منافق يا مرتکب زناي با محارم
جلد 12 - صفحه 249
يا زناي محصنه يا مرتد يا قاتل يا مرتکب لواط يا دفع کسي که قاصد قتل طرف هست و غير اينها که محکوم بقتل هستند.
وَ مَن قُتِل‌َ مَظلُوماً فَقَد جَعَلنا لِوَلِيِّه‌ِ سُلطاناً قتل مظلوم همان قتل بغير حق است و ولي مقتول وارث مقتول هستند و سلطنت آنها اينست حق دارند قصاص کنند يا ديه بگيرند يا عفو کنند «فَلا يُسرِف فِي القَتل‌ِ» اسراف زياد رويست که بخواهد مثله کند قاتل را يا کافر محقون الدم ولي آنها بخواهد مسلم قاتل را قصاص کند بلکه بايد ديه بگيرد يا مرد را براي قتل زن بخواهند قصاص کنند يا حر را براي قتل عبد قصاص کنند و موارد ديگر که قصاص نميشود کرد.
«مسئلة» اگر جماعتي يک نفر را کشتند ولي مقتول ميتواند تمام آنها را بکشد مشروط بر اينکه ديه آنها را بدهد مثلا ده نفر يکي را کشتند بايد بهر يک از وراث اينکه ده نفر نه عشر ديه بدهد و هکذا بر حسب سهام إِنَّه‌ُ کان‌َ مَنصُوراً خداوند ولي مقتول را ناصر مقتول قرار داده «تنبيه» اخبار بسيار داريم که اينکه آيه شريفه در مورد قتل ابي عبد اللّه عليه السّلام است و ولي او حضرت قائم است و اگر بکشد جميع آنها را اسراف در قتل نشده و ما مکرر گفته‌ايم که اخبار بيان مصداق اتم ميکند منافي با عموم آيه نيست و در بعض اخبار روات سؤال کردند که کساني که در زمان حضرت بقية اللّه هستند که قاتل نبودند براي چه آنها را ميکشد! جواب دادند که چون راضي بفعل آنها هستند «
و الراضي بفعل قوم کالداخل فيهم»
و از اينجا بعض اشکالاتي متوجه ميشود بايد حل شود.
اولا راضي بقتل را نبايد قصاص کرد فقط در عقوبت شريک فاعل است.
و ثانيا اينکه جمعيت کثير را نميشود براي قتل يک نفر يا چند نفر کشت.
و ثالثا بايد سهم ديه آنها را رد کرد و حل تمام اينکه اشکالات باينست که حضرت ابا عبد اللّه عليه السّلام مسلما جزو اهل بيت رسول اللّه صلّي اللّه عليه و اله و سلّم بوده و جزو ذوي القربي
جلد 12 - صفحه 250
و محبت آن از ضروريات دين است و کساني که راضي بقتل او هستند منکر ضروري دين هستند و کافر و مرتد و واجب القتل هستند و انتقام از خود قتله در دوره رجعت پس از رجعت حضرت حسين عليه السّلام آنها را زنده ميکند و حضرت از آنها انتقام مي کشد و در قيامت خداوند از تمام آنها انتقام خواهد کشيد حتي دارد در اخبار که هر فردي از شيعه از آنها انتقام ميکشد باز زنده ميشود فرد ديگر و بالاخص نصاب که محکوم بکفر هستند.