تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) ذلِکَ مِمَّا أَوْحى‌ إِلَيْکَ رَبُّکَ مِنَ الْحِکْمَةِ وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى‌ فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً (39) ذلِکَ مِمَّا أَوْحى‌ إِلَيْکَ رَبُّکَ‌: آن تکاليف مفصله مذکوره از چيزهائى است که وحى فرمود به تو اى پيغمبر پروردگار تو. مِنَ الْحِکْمَةِ: از علمى که مؤدى شود به شناختن کار خوب و بد و فرق بين آن دو يا احکام محکمه متقنه‌اى که راه نيابد به آن نسخ و فساد، يا مراد حکمت نظريه‌اى که معرفت حق و خير و حکمت عمليه که عمل به آن باشد. وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ: و قرار مده در پرستش و ستايش با ذات احديت الهى خداى ديگرى. تنبيه: خطاب به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و مراد امت باشد، و ابتدا فرمود در اين تکاليف امر به توحيد و نهى از شرک را، و ختم آنها فرمود نيز به آن تنبيه بر آنکه: توحيد مبدأ امر و منتهاى آن است، زيرا هر که قصد نکند خدا را، باطل شود عملش، و هر که قصد کند غير او را، ضايع گردد سعيش. و بدرستى که توحيد رأس هر حکمت و ملاک آن باشد، و هر که موحد نيست فايده ندهد علوم و حکم او، و مرکز تمام سعادات علمى و عملى و ترقيات جاودانى توحيد سبحانى است، و اسفار حکم مستغنى نگرداند فلاسفه را، و حال آنکه گمراه باشند از صراط توحيد. و سر انجام دنيوى شرک را. در آيه شريفه قبل بيان فرمود (فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولًا) و نتيجه اخروى آن را در اين آيه فرمايد: فَتُلْقى‌ فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً: پس انداخته شوى به سبب شرک در آتش جهنم در حالى که ملامت کنى نفس خود را و ملامت کنند ملائکه و مردم تو را در حالى که دور شونده از رحمت الهى و از هر خير جاودانى. خداى تعالى کانّه تشبيه فرموده کسى را که شرک آورد به جهت استحقارش به چوبى که مردم آن را مى‌گيرند و در آتش مى‌اندازند، همينطور جلد 7 - صفحه 377 آدمى که اشرف مخلوقات است به سبب شرک وقر و احترامى نخواهد داشت بغير از سوختن.