اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل لَو کان‌َ مَعَه‌ُ آلِهَةٌ کَما يَقُولُون‌َ إِذاً لابتَغَوا إِلي ذِي العَرش‌ِ سَبِيلاً (42)
بفرما باين مشرکين که بر فرض محال اگر با خداوند خداياني بودند چنانچه اينها ميگويند هر آينه اينکه خدايان راهي طلب مي‌کردند بخداوند متعال که صاحب عرش اعظم است کفار و مشرکين منکر وجود حضرت حق نبودند و از اينکه جهت مشرک
جلد 12 - صفحه 258
گفتند يعني شريک بر خداوند قائل شدند فقط طبيعي دهري لا مذهب منکر است آنها هم منکر آلهه مشرکين هستند.
لذا ميفرمايد (قل) باين مشرکين (لو کان) بر فرض محال چون لو امتناعيه است (معه) يعني با خداوند متعال (آلهة) الهه ديگري هم بود (کَما يَقُولُون‌َ) چنانچه مشرکين قائل هستند البته اينها آلهه خود را هم مخلوق خدا ميدانند و واسطه ميپندارند و رابطه بين خلق و خالق ميگويند چنانچه گفتند:
ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي زمر آيه 4 و گفتند وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها اعراف آيه 27.
و نيز اگر سؤال کني وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ وَ سَخَّرَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ عنکبوت آيه 61 وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن نَزَّل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ مِن بَعدِ مَوتِها لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ عنکبوت آيه 63 و غير اينها از آيات شريفه پس بايد يک برهاني و دليل منطقي داشته باشيد که اينکه آلهه شما يک رابطه با خدا داشته باشند ما مسلمين در حق انبياء تا اقامه معجزه نکنند يا اخبار نبي ثابت النبوة يا معصوم ثابت العصمه نباشد تصديق نمي‌کنيم شما مشرکين چه مدرک و برهاني داريد با اينکه اصنام شما يک جمادي بيش نيستند که بدست خود ميتراشيد أَ تَعبُدُون‌َ ما تَنحِتُون‌َ صافات آيه 93.
أَ لَهُم أَرجُل‌ٌ يَمشُون‌َ بِها أَم لَهُم أَيدٍ يَبطِشُون‌َ بِها أَم لَهُم أَعيُن‌ٌ يُبصِرُون‌َ بِها أَم لَهُم آذان‌ٌ يَسمَعُون‌َ بِها اعراف آيه 195 إِذاً لَابتَغَوا إِلي ذِي العَرش‌ِ سَبِيلًا ذي العرش ذات ربوبي که خالق عرش است که محيط بجميع عالم جسمانيست بايد اينکه اصنام شما يک راهي و ربطي باو داشته باشند و دستوري گرفته باشند که بيائيد ما را پرستش کنيد و چون ندارند و نميتوانند پس آلهه نيستند و الوهيت مختص باو است.
259