تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا کَبِيراً (43)
سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ: منزه و متعالى است ذات احديت الهى از آنچه مىگويند مشرکين. عُلُوًّا کَبِيراً: رفعتى بزرگ که غايتى براى آن متصور نيست.
تبصره: اصول مقدسات مذهبى و قضاياى فطرى انسانى، توحيد سبحانى است، يعنى ذات الهى يکتاست در ذات و يکه است در صفات. و برهان آن ضرورى است، زيرا اگر دو بودى نظام وجود فاسد گشتى، بدين تقرير: اگر يکى اراده کند سکون چيزى را مثلا، و ديگرى اراده کند حرکت آن را، پس
جلد 7 - صفحه 380
اگر اراده هر دو به عمل آيد متنافيين لازم، و آن محال است. و اگر اراده هيچيک واقع نشود، عجز هر دو ثابت گردد. و اگر اراده يکى وقوع يابد، اثبات الوهيت او، و عجز ديگرى محقق شود. بنابراين چنانچه کنه ذات الهى را نتوان شناخت، همچنين کنه صفات سبحانى را نتوان دريافت.
در کافى شريف «1»- محمد بن حکيم روايت نموده که حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام براى پدرم نوشت که: انّ اللّه اعلى و اجل و اعظم من ان يبلغ کنه صفته فصفوه بما وصف به نفسه و کفّوا عمّا سوى ذلک.
بتحقيق ذات خداوندى عاليتر و جليلتر و عظيمتر است از اينکه برسد کسى کنه صفت او را، پس وصف کنيد ذات او به آنچه ذات سبحانى خود توصيف فرموده، و باز داريد خود را از غير آن. تعالى اللّه عمّا يقول الظّالمون علوّا کبيرا.