اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل کُونُوا حِجارَةً أَو حَدِيداً (50) أَو خَلقاً مِمّا يَکبُرُ فِي صُدُورِکُم فَسَيَقُولُون‌َ مَن يُعِيدُنا قُل‌ِ الَّذِي فَطَرَکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ فَسَيُنغِضُون‌َ إِلَيک‌َ رُؤُسَهُم وَ يَقُولُون‌َ مَتي هُوَ قُل عَسي أَن يَکُون‌َ قَرِيباً (51)
در جواب اينکه منکرين معاد بفرما اگر مثل سنگ خارا يا آهن و فولاد باشيد يا هر چه در نظر شما بزرگ باشد مثل کوه يا اشجار قويه يا فيل و کرگدن يا بالاتر مثل خورشيد و افلاک باشيد البته مبعوث مي‌شويد پس ميگويند کيست قدرت داشته باشد بگو آن کسي که اول دفعه که هيچ بوديد خلق فرمود خداوند قادر متعال پس سرهاي خود را بزير مياندازند مقابل تو و ميگويند اينکه بعث چه موقعي تحقق پيدا ميکند بگو اميد است که نزديک باشد، در بحث قدرت در مجلد اول کلم الطيب گفته‌ايم که قدرت بمحالات عقليه تعلق نمي‌گيرد آن هم نه از جهت نقص در قدرت بلکه از جهت عدم قابليت محل از براي وجود زيرا اگر ممکن باشد وجودش از فرض محال خارج است و هر چه ممکن الوجود باشد قدرت بر ايجادش دارد و لو محال عادي باشد و البته موافق با حکمت و مصلحت زيرا بدون آن لغو يا قبيح است و محال است از خداوند صادر شود بواسطه صفت عدل آنهم نميکند نه آنکه نميتواند و نظير آن در حق معصومين که محالست از آنها معصيت صادر شود نه اينکه قدرت نداشته باشند بلکه بواسطه صفت عصمت محال است از آنها صادر شود.
قُل کُونُوا حِجارَةً أَو حَدِيداً ذکر حجارة و حديد از باب مثال است يعني هر چه محکم و متقن باشيد.
أَو خَلقاً مِمّا يَکبُرُ فِي صُدُورِکُم هر چه تصور کنيد خداوند بزرگتر است از آن و قدرت بر ايجاد و اعدام و تفرقه و تأليف دارد و چون اينها باور نمي‌کنند
جلد 12 - صفحه 267
همچه قدرتي ميگويند فَسَيَقُولُون‌َ مَن يُعِيدُنا در جواب آنها بفرما آن قادر متعالي که هيچ را چيز ميکند و نيست را هست ميکند قدرت دارد که صورت خاکي را صورت لحمي دهد و مرده را زنده کند.
قُل‌ِ الَّذِي فَطَرَکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ و چون اينکه بيان دندان شکن است ديگر جايي براي اشکال ندارد سرهاي خود را بزير انداختند و مجاب شدند.
فَسَيُنغِضُون‌َ إِلَيک‌َ رُؤُسَهُم و زير لب ميگفتند چه وقت اينکه بعث واقع ميشود چنانچه عوام ميگويند حالا تا قيامت بنظر آنها دور ميآيد.
إِنَّهُم يَرَونَه‌ُ بَعِيداً وَ نَراه‌ُ قَرِيباً معارج آيه 6 و 7 وَ يَقُولُون‌َ مَتي هُوَ در جواب آنها بفرما قُل عَسي أَن يَکُون‌َ قَرِيباً تمام عمر دنيا را از اول خلقت تا قيام قيامت اگر بگوئيم مثل قطره است نسبت بدرياي عميق غلط گفته‌ايم زيرا درياي عميق هم محدود است و آخرت نامحدود و کلمه عسي نه بمعني رجاء باشد و احتمال خلاف هم داده شود بلکه بمعني تحقق و وقوع است البته قريب است.