اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ قُلنا لَک‌َ إِن‌َّ رَبَّک‌َ أَحاطَ بِالنّاس‌ِ وَ ما جَعَلنَا الرُّؤيَا الَّتِي أَرَيناک‌َ إِلاّ فِتنَةً لِلنّاس‌ِ وَ الشَّجَرَةَ المَلعُونَةَ فِي القُرآن‌ِ وَ نُخَوِّفُهُم فَما يَزِيدُهُم إِلاّ طُغياناً کَبِيراً (60)
و موقعي که گفتيم از براي تو محققا پروردگار تو باحاطه قيوميه احاطه بر تمام ناس دارد و ما قرار نداديم رؤياي ترا که رؤيت فرمودي مگر امتحان از براي ناس و شجره ملعونه را در قرآن و ميترسانيم آنها را پس زياد نمي‌کند آنها را مگر طغيان و سرکشي بزرگي، اينکه آيه شريفه را مفسرين عامه اينکه نحو تفسير کردند بعضي گفتند رؤيا بمعني رؤيت است در ليلة المعراج و فتنه امتحان است که مؤمنين تصديق کردند و کفار انکار کردند و بعضي گفتند رؤيا خوابي بود که پيغمبر صلّي اللّه عليه و اله ديد که داخل مکه ميشود و فتح ميکند و فتنه امتحان مؤمنين که رفتند براي فتح مکه و در حديبيه مشرکين مانع شدند و حضرت برگشت بعضي متزلزل شدند که خبر پيغمبر دروغ بود و اينکه مراد از فتنه است سپس در سال بعد تشريف برد و فتح فرمود و صدق رؤيا ظاهر شد، لکن اخبار بسياري داريم متظافر بلکه قريب بتواتر از ائمه طاهرين بلکه اخبار از طرق عامه هم داريم که رؤياي پيغمبر اينکه بود که جمعي از
جلد 12 - صفحه 276
قرده ميمونها از منبر او بالا ميروند يکي بعد از ديگري و آنها بني اميه بودند و در بعضي اخبار دوازده نفر و در بعض اخبار چهارده نفر بضميمه بني تيم و عدي يعني اولي و دومي و فتنه امتحان ناس بود که پس از رحلت حضرت بسياري در ضلالت افتادند جز خواص و بر طبق اينکه اخبار که قابل انکار ورد نيست، بپردازيم بتفسير آيه شريفه وَ إِذ قُلنا لَک‌َ إِن‌َّ رَبَّک‌َ أَحاطَ بِالنّاس‌ِ خداوند احاطه علمي و قدرتي و قيومتي دارد بر جميع ممکنات هم ميداند هم ميتواند هم نگاهداري ميکند و چيزي از تحت قدرت او خارج نيست.
وَ ما جَعَلنَا الرُّؤيَا الَّتِي أَرَيناک‌َ إِلّا فِتنَةً لِلنّاس‌ِ آن خوابي که ديدي که يک دسته ميمون از منبر تو بالا ميروند و فرود ميآيند و منبر تو ملعبه آنها شده ما قرار نداديم مگر بر امتحان مسلمين که بر حسب ظاهر اسلام آورده بودند که ارتد النّاس بعد رسول اللّه الا اربعة او خمسة تا رسيد بآخر آنها مروان حمار و چه فسادها و ظلمها مخصوصا باهل بيت و مؤمنين شد وَ الشَّجَرَةَ المَلعُونَةَ که بني اميه باشند في القرآن که لعن در قرآن بنص آيه شريفه راه نجاتي در او نيست وَ مَن يَلعَن‌ِ اللّه‌ُ فَلَن تَجِدَ لَه‌ُ نَصِيراً نساء آيه 55 وَ نُخَوِّفُهُم چه آياتي که در شان اهل بيت نازل شده و چه اخبار متواتره مثل حديث ثقلين و حديث منزله و حديث غدير خم و غير آنها لکن فَما يَزِيدُهُم إِلّا طُغياناً کَبِيراً چه طغياني و چه اندازه بزرگ بود.