اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن کان‌َ فِي هذِه‌ِ أَعمي فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعمي وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلاً (72)
و کسي که در اينکه دار دنيا کور است پس او در آخرت هم کور است و گمراه- تر است براه حق «تنبيه» مسئله مشکله اختلافيست که آيا کفار و فساق پس از مردن که حقايق مکشوف ميشود و در قيامت که مشاهده ميکنند جهنم و بهشت را آيا ايمان ميآورند يا بهمان کفر باقي هستند بعضي توهم کردند که ايمان پيدا ميکنند چون پرده‌هاي اوهام عقب ميرود و حقايق را درک ميکنند لکن اينکه توهم فاسد است، زيرا افراد انسان تا مادامي که در دنيا هستند ممکن است تغيير در عقائد و اخلاق و اعمال بدهند لکن در عوالم ديگر مثل برزخ و قيامت قابل تغيير نيست مثل اينکه انسان در دوره جواني و در سعه و فراواني ميتواند تحصيل مال و جاه و علم و کمال کند لکن پس از پيري و زمين گيري ميفهمد که اگر در جواني اقدام و جديت کرده بود بجايي رسيده بود لکن ديگر قدرت ندارد و حسرت ميخورد و پشيمان ميشود و ميگويد اي کاش جوان ميشدم و تحصيل ميکردم امر دنيا و آخرت هم اينکه نحو است لذا تقاضا ميکنند و ميگويند رَب‌ِّ ارجِعُون‌ِ لَعَلِّي أَعمَل‌ُ صالِحاً فِيما تَرَکت‌ُ مؤمنون آيه 101 و بسيار آيات ديگر لذا ميفرمايد:
وَ مَن کان‌َ فِي هذِه‌ِ يعني في الدنيا اعمي مراد کوري قلب است که حق را
جلد 12 - صفحه 288
درک نميکند فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعمي بهمان کفر و نفاق و صفات خبيثه باقيست وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلًا بلکه گمراه‌تر ميشود چون مشاهده ميکند که اهل حق بمثوبات بهشت نائل شدند عناد او بيشتر ميشود حتي دارد موقعي که امير المؤمنين عليه السّلام با شيعيان خود از صراط عبور ميکنند دومي از قعر جهنم و چاه ويل فرياد ميزند که در هاي جهنم را ببنديد که من مشاهده نکنم و همين است کلام او بعد از مشاهده تابوت
النار و لا العار
و بهمين مطلب اشاره دارد فرمايش ابي عبد اللّه در رجز خواني جواب اينکه ملعون که فرمود
الموت خير من رکوب العار و العار خير من دخول النار.