تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَکَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلاً (77) «1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 432. «2» همان مدرک. جلد 7 - صفحه 424 سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَکَ مِنْ رُسُلِنا: عادت و طريقه جارى ساختيم عادت و طريقه‌اى براى آنها که فرستاديم پيش از تو از پيغمبران، و آن سنت و طريقه، هلاک امتان است به تکذيب پيغمبران و اخراج ايشان از شهر خود. وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا: و نيابى تو اى پيغمبر مر سنت و عادت مقرره ما را تبديل و تغييرى. حاصل فرمايش آن که: سنت در قانون حکمت قديمه بالغه سبحانيه، بر اين جارى شده که تا پيغمبر در ميان امت باشد ايشان از نزول عذاب مأمون باشند، پس چرا امت تو قصد مى‌کنند که تو را از شهر بيرون کنند که به محض بيرون رفتن تو عذاب نازل شود. تنبيه: اين مطلب محقق است که وجود حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نهايت استقامت و ثبات در اوامر و تبليغ فرامين سبحانى داشته به مرتبه‌اى که به هيچ گونه مضطرب و متحرک نگردد نه ظاهر و نه در باطن، و با کمال جديت در جريان و انتشار حق و حقانيت ساعى باشند. پس القاء وسوسه اهل فتنه و فساد به هيچ وجه در آن سرور مؤثر نخواهد بود. و بنابراين آيه شريفه مراد آگاهى امت است به لزوم تحفظ و احتياط در جميع امور، زيرا دشمنان ظاهرى و باطنى و مفتنان شبانگاهى مترصدند که به انواع و اقسام حيله و مکر و خدعه و تملق و چاپلوسى، متدينى را مضطرب و متزلزل سازند تا عدّه خود را زياد کنند. زنهار زنهار (المؤمن کالجبل لا تحرّکه العواصف) فرمود: مؤمن مانند کوه محکم و ثابت است در دين که حرکت و متزلزل نسازد او را بادهاى مخالف، بلکه (زالت الجبال و لم تزل قلب المؤمن): کوهها متزلزل شود به سبب زلزله، لکن قلب مؤمن حقيقى تزلزل راه نيابد. نکته: اضافه سنت به رسل نه به مرسل با آنکه مراد سنت اللّه است، به جهت آنکه براى ايشان باشد و دال است بر آن قوله تعالى: وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا. جلد 7 - صفحه 425