تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْکُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما کَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (155) ترجمه‌ همانا آنانکه پشت کردند از شما روز که رو برو شدند دو جماعت جز اين نيست که لغزانيدشان شيطان بسبب برخى از آنچه کسب کردند و هر آينه بتحقيق عفو کرد خدا از ايشان همانا خداوند آمرزنده بردبار است. جلد 1 صفحه 518 تفسير آن کسانيکه فرار کردند در روز که جمعيت مسلمين با کفار در احد تلاقى نمودند بواسطه آن بود که شيطان متاع دنيا را در نظر آنها جلوه داد و پاى ثبات آنها در حفظ رخنه احد بلغزش آمد و مخالفت امر پيغمبر را نمودند و از مراکز خودشان بطلب غنيمت شتافتند و بچنگال خصم گرفتار شدند و چون بهواى نفس عمل نموده بودند شيطان بر آنها مسلط شد و حب جان را در نظر آنها جلوه داد و محبت پيغمبر و اسلام را از دل آنها برد و آنها را بمعصيتى بزرگتر از معصيت اول وادار نمود و خداوند تأييد ننمود و قوت قلب بآنها عطا نفرمود لذا مرعوب کفار شدند و فرار بر قرار اختيار نمودند و گرفتار خسران دنيا و آخرت شدند خلاصه آنکه اين بلائى بود که بوسوسه شيطان خودشان بسر خودشان آوردند مربوط به بيرون آمدن از مدينه يا کثرت جمعيت کفار نبود و از اين آيه هم استفاده ميشود اگر شيطان رخنه در انسان پيدا کند بتدريج او را در اسفل السافلين مستقر خواهد نمود و با آنکه چنين کبيره از آنها سر زده بود که اگر همت امير المومنين و کمک الهى نبود بکلى اساس اسلام مضمحل ميشد خداوند بکرم واسعه خود توبه آنها را قبول و زلات آنها را عفو فرمود چون خداوند آمرزنده گناهان است و تعجيل در عقوبت نمى‌فرمايد شايد بندگان از معاصى نادم شوند و توبه کنند و آنها را بيامرزد.