تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَوْ يَکُونَ لَکَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّکَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا کِتاباً نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحانَ رَبِّي هَلْ کُنْتُ إِلاَّ بَشَراً رَسُولاً (93)
أَوْ يَکُونَ لَکَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ: يا باشد براى تو خانه‌اى از طلا که در آنجا بنشينى أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ: يا بروى در آسمان. وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّکَ: و هرگز تصديق نمى‌کنيم مر برآمدن ترا به آسمان. حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا کِتاباً نَقْرَؤُهُ: تا آنکه فرود آورى بر ما نوشته‌اى را که بخوانيم آن را و در آن تصديق نبوت تو
جلد 7 - صفحه 441
باشد. عبد اللّه بن ابى اميّه مى‌گفت «1»: کتابى نازل شود بدين طريق که از خدا بعبد اللّه بن ابى اميّه اينکه حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم صادق و من او را مبعوث ساختم و با آن چهار ملک باشد شهادت دهند که اين کتاب از جانب خداوند عالميان است و مسلم است که مقصودشان از اين آيات دلبخواهى لجاج و عناد بوده و الا اگر چنانچه غرضشان استرشاد و هدايت ميبود هرآينه کافى بود آنچه را که مشاهده نمودند از معجزات قاهره و آيات باهره.
حق تعالى در جواب آنها فرمود: قُلْ سُبْحانَ رَبِّي: بگو اى پيغمبر بر وجه تعجب از اقتراحات آنان که پاک و منزه است پروردگار من از آنکه بر وى تحکم کنند. يا از آنکه کسى را در قدرت شريک وى سازند و شما آنچه از من مى‌طلبيد بجز ذات سبحانى کسى قادر بر آن نيست. هَلْ کُنْتُ إِلَّا بَشَراً رَسُولًا:
(استفهام تقريرى) يعنى نيستم من مگر آدمى فرستاده شده مانند ساير رسولان و ايشان براى قوم خود ظاهر نکردند مگر معجزه‌اى که مناسب امت هر عصرى بود و اظهار آيات به اراده و قدرت حق است نه به اختيار و خواست آنان و بدين کلمه مبارکه جواب سخنان ايشان را فرمود به طريق اجمال و تفصيل هر يک در آيات مقترحه باشد چنانچه سابقا بيان فرمود قوله تعالى (وَ لَوْ نَزَّلْنا عَلَيْکَ کِتاباً فِي قِرْطاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ ....) «2» و آيه (وَ لَوْ أَنْزَلْنا مَلَکاً ....) «3» و آيه (وَ لَوْ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً مِنَ السَّماءِ ....) «4».
تبصره: توضيح مطلب بدو مقدمه آشکار گردد. مقدمه اول- محقق است که غرض خلاق عالم از ايجاد بنى آدم افاضه فيض است و منع فيض از فياض مطلق قبيح است بنابراين از راه لطف بر ذات سبحانى لازم است تمام موجبات وصول بخير و سعادت و ترقى و هدايت بندگان را فراهم آورد از جمله ارسال رسل و
«1» تفسير نور الثقلين، جلد 3، صفحه 222 و تفسير قمى جلد 2، صفحه 27 و ...
«2» انعام آيه 7.
«3» انعام، آيه 8.
«4» حجر، آيه 14.
جلد 7 - صفحه 442
انزال کتب و إزاحه علت و اتمام حجّت و اعطاء قوه مميّزه خير و شر، پس حکمت مقتضى است اثبات حقانيت انبياء را باظهار معجزات باهرات در هر عصرى. مقدمه دوم- سنت الهيه جارى شده بر اينکه بنزول آياتى که قوم بخواهند چنانچه ايمان نياورند مستأصل گردند بعذاب و هلاک شوند مانند قوم ثمود و مرتبه عناد و لجاج معاندين حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بحدى بود که اگر اين آيات مقترحه عطا ميشد باز هم ايمان نمى‌آوردند و لازمه آن نزول عذاب لکن نزول عذاب استيصال ممنوع شد به سبب شرافت و جلالت حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، پس حکمت و مصلحت مقتضى نبود ظهور آيات مقترحات را. وجوه ديگر نيز بيان شده (و اللّه العالم).