اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما مَنَع‌َ النّاس‌َ أَن يُؤمِنُوا إِذ جاءَهُم‌ُ الهُدي إِلاّ أَن قالُوا أَ بَعَث‌َ اللّه‌ُ بَشَراً رَسُولاً (94)
و مانع نشد افراد ناس را اينکه ايمان آورند زماني که آمد آنها را هدايت الهي مگر اينکه گفتند آيا خدا بشر را ميفرستد برسالت چرا ملائکه را نفرستاد در بسياري از آيات اينکه عذر تراشي را از کفار بيان فرموده در جواب آنها بايد گفت که ملائکه اگر بصورت اصلي خود بيايند که صورت بلا ماده است قابل مشاهده نيست چنانچه کتبه اعمال و ملائکه حفظه و ملائکه موکلين بقطرات باران و نازلين در شب‌هاي قدر و غير اينها تمام روي زمين هستند و مشاهده نميشوند چنانچه ارواح مؤمنين که تعلق بقالب مثالي گرفته مشاهده نميشوند مگر در خواب و اگر بصورت انساني يا حيواني بيايند از کجا معلوم ميشود که ملک است شايد انسان يا شيطان باشد لذا ميفرمايد:
وَ قالُوا لَو لا أُنزِل‌َ عَلَيه‌ِ مَلَک‌ٌ وَ لَو أَنزَلنا مَلَکاً لَقُضِي‌َ الأَمرُ ثُم‌َّ لا يُنظَرُون‌َ وَ لَو جَعَلناه‌ُ مَلَکاً لَجَعَلناه‌ُ رَجُلًا وَ لَلَبَسنا عَلَيهِم ما يَلبِسُون‌َ انعام آيه 8 و 9 بلکه ميگويند اينکه يک انسان مجهول الحال است ما باو ايمان نمياوريم و قطع نظر از همه اينها قلب که سياه شد و قساوت پيدا کرد بهيچ صراطي مستقيم نميشود ملک باشد رسول يا انسان بلکه اگر مشاهده کند عذاب را ميگويد
النار و لا العار
وَ ما مَنَع‌َ النّاس‌َ أَن يُؤمِنُوا يعني چيزي مانع و جلوگير اينکه کفار و مشرکين نيست از اينکه ايمان بياورند و از آنها اختيار سلب نميشود إِذ جاءَهُم‌ُ الهُدي موقعي که تمام اسباب هدايت تکوينا و تشريعا براي آنها مهيا شده إِلّا أَن قالُوا مگر براي بهانه و عذر تراشي بگويند:
أَ بَعَث‌َ اللّه‌ُ بَشَراً رَسُولًا مگر ميشود و ممکن است که بشر هيچ گونه تماسي با خدا ندارد رسول باشد و غافل از اينکه در دستگاه خلقت بهتر و بالاتر از بشر نيست که داراي مقام ولايت و رسالت و خلافت باشد که هم جنبه ملکوتي دارد که اخذ کند و هم جنبه ناسوتي دارد که ابلاغ کند واسطه بين خلق و خالق.
308