تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذلِکَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ کَفَرُوا بِآياتِنا وَ قالُوا أَ إِذا کُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً (98)
ذلِکَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ کَفَرُوا بِآياتِنا: آن عذاب، پاداش ايشان است به سبب آنکه کافر شدند به آيات ما که مراد قرآن يا معجزات پيغمبر که دلالات واضحه‌اند بر صدق ادعاى آن حضرت. وَ قالُوا أَ إِذا کُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً: به سبب آنکه گفتند از روى انکار: آيا آن وقت که گرديم استخوانها و خاکهاى ريزه ريزه. أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً: آيا ما برانگيختگان باشيم خلقت تازه‌اى؟
چون ايشان «خلق جديد» را منکر بودند، لذا در هر ساعتى صد بار سوخته شوند و باز گوشت و پوست ايشان تازه گردد تا عذاب بکشند.
موعظه: اين عذابهاى مختلفه از حشر به روى و کورى و کرى و گنگى و تزايد عذاب نسبت به اين جماعت، به سبب آن بود که کافر شدند به آيات الهى و انکار نمودند حشر را. پس عموم مکلفين را آگاهى است از کفر به آيات سبحانى و انکار معاد جسمانى، تا عاقبت چنين سر انجامى پيش نيايد که هيچ چاره‌اى ندارد.
و حضرت سبحان از کثرت رأفت و مرحمت به بندگان، در اين دنيا اسبابى براى اصلاح افعال و اعمال مهيا، و علاجى براى امراض مهلکه مقرر، و وسائل بسيار براى آنها ميسر نموده، و تمامى بشر را علم و قدرت و تميز و اختيار داده؛ در صورتى که شخص دانسته و فهميده دوا را ترک، و از مضرات و مفاسد اجتناب ننمايد، مواد امراض در بدن رسوخ يابد و مفاسد مزاج قوت گيرد، و يقينا اصرار در فساد و شقاق و بى‌اعتنائى به دستورات طبيب، کم‌کم مرض را مزمن
جلد 7 - صفحه 448
و مزاج را فاسد نمايد، که علاج آن در نهايت صعوبت و بالاخره منجر به هلاکت شود.
امراض قلبيه از صفات ذميمه و ملکات شنيعه نيز چنين است، که اگر به دستورات اطباء روحانى و کتاب آسمانى معالجه نشود، عاقبت خسران ابدى و عذاب سرمدى را فراهم آورد، که در حقيقت خود شخص باعث آن شده که نمى‌بيند مگر آثار اعمال خود را، و نمى‌خورد مگر ثمرات افعال را:
و انّ الدّنيا مزرعة الاخرة
من يزرع الشّوک لم يحصد به عنبا
دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر
کاى نور چشم من، بجز از کشته ندروى
.