تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آياتٍ بَيِّناتٍ فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ إِذْ جاءَهُمْ فَقالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّکَ يا مُوسى مَسْحُوراً (101)
بعد از آن شمه‌اى از گزارشات موسى را بيان فرمايد:
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى: و هرآينه بتحقيق داديم موسى را. تِسْعَ آياتٍ بَيِّناتٍ: نه آيت روشن، يعنى معجزه‌هاى آشکارا.
«1» بحار الانوار، جلد 73، باب 136، صفحه 300، حديث سوّم (به نقل از امالى صدوق)
«2» مدرک پيشين، صفحه 304، حديث 21.
جلد 7 - صفحه 452
تفسير برهان «1»- صيرفى روايت نموده که سؤال نمودم حضرت صادق عليه السّلام را از آياتى که به موسى عطا شد فرمود: جراد (ملخ)، قمل (شپش)، ضفادع (قورباغه)، دم (خون)، طوفان، بحر (شکافتن دريا)، حجر (سنگ)، عصا و يد (دست نورانى).
در منهج «2»- نزد بعضى مراد از آيات تسع، احکام نه گانه است، چنانچه عبد اللّه بن سلمه از صفوان بن غساب نقل نموده که يهودى به رفيق خود گفت: بيا تا نزد حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله رويم و او را از آيات نه گانه سؤال کنيم. چون سؤال نمودند، حضرت فرمود: آيه اينست که: شرک مياوريد، و خون به ناحق مريزيد، و از زنا و دزدى و خوردن ربا و سعايت و سحر و قذف محصنات دورى کنيد و از جهاد نگريزيد؛ اين احکام در جميع ملل ثابت بوده، و لذا در آخر آن فرمود (و عليکم خاصّة اليهود ان لا تعدوا فى السّبت) و خصوصا شما که يهوديد در شنبه عدوان مکنيد و از حکم در نگذريد. آن دو يهودى چون اين کلام را از سيد انام شنيدند، برخاستند و دست و پاى حضرت را بوسيدند و گفتند: گواهى مى‌دهيم تو پيغمبر خدائى.
فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ: پس بپرس اى پيغمبر از بنى اسرائيل، يعنى از علماى ايشان اين آيات را سؤال کن تا صدق تو بر مشرکان ظاهر گردد، يا سؤال کن از آنچه ميان موسى و فرعون جارى شد. يا آيات مذکوره را از ايشان بپرس و استيصال قبطيان را از ايشان معلوم کن تا بدانى که آنچه مشرکان مکه اقتراح مى‌کنند، حق تعالى به ايشان دهد و آنها تکذيب و مکابره نمايند، حال آنها مثل قبطيان شود. نزد بعض مفسرين، مخاطب در «فاسئل» موسى است به تقدير «فقلنا له سلهم» يعنى موسى را نه آيه داديم، پس گفتيم او را که طلب
«1» تفسير برهان، جلد 2، صفحه 452.
«2» منهج الصادقين جلد 5، صفحه 318.
جلد 7 - صفحه 453
کن بنى اسرائيل را از فرعون تا ايشان را از قيد اعمال شاقه رها کند، يا سؤال از دين ايشان.
إِذْ جاءَهُمْ: (متعلق بقلنا يا اذکر) يعنى ياد کن وقتى را که آمد موسى به فرعونيان. فَقالَ لَهُ فِرْعَوْنُ: پس گفت مر موسى را فرعون. إِنِّي لَأَظُنُّکَ يا مُوسى مَسْحُوراً: بدرستى که من هرآينه گمان مى‌برم تو را اى موسى سحر کرده شده و عقل تو مخبط گشته.