تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْکُمْ يَرْجُمُوکُمْ أَوْ يُعِيدُوکُمْ فِي مِلَّتِهِمْ وَ لَنْ تُفْلِحُوا إِذاً أَبَداً «20»
از جمله مذاکره اصحاب کهف آنکه: بايد رونده به شهر، مخفيانه وارد شود، زيرا اکثر اهل شهر تابع دقيانوس هستند:
إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْکُمْ: بدرستى که اهل شهر اگر مطلع شوند، يا قادر و ظفر يابند بر شما. يَرْجُمُوکُمْ: سنگسار سازند شما را و بکشند. أَوْ يُعِيدُوکُمْ فِي مِلَّتِهِمْ: يا برگردانند شما را در کيش خود. وَ لَنْ تُفْلِحُوا إِذاً أَبَداً: و هرگز رستگارى نيابيد در آن وقت که به دين آنها درآييد هيچوقت، يعنى هرگز روى نجات نيابيد و هميشه در عذاب باشيد اگر دين آنها را اختيار کنيد.
تنبيه: تأمل و تدبر در سخنان اصحاب کهف، علاقمندان دين آنها را آگاهى
جلد 8 - صفحه 32
است که در هر مرحله‌اى احکام دين را مراعات نمايند، چنانچه در اول مرتبه راجع به تهيه غذا سفارش حلال را نمود، و ثانيا تلطف را منظور، سپس امر خود را مخفى دارد که اگر اطلاع يابند هر آينه شما را سنگسار يا از دين حق برگردانند، و مرتد شدن از دين حق رستگارى نخواهد داشت. اين تأکيد در ثبات و استقامت در دين، و پايدارى در آنست، و به همين جهت جلاى وطن اختيار، و ترک شوکت و اقتدار نمودند براى سلامتى دين؛ و البته اين طريقه شيوه مرضيه هر علاقمند به دين حق است، چنانچه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود:
المؤمن لو قتل ثمّ نشر ثمّ قتل لم يتغيّر من دينه شي‌ء «1».
مؤمن اگر کشته شود پس زنده شود پس کشته شود، تغيير نکند از دين او چيزى. (اين فرمايش تاکيد در ثبات باشد) فتدبّر.