اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَذلِک‌َ أَعثَرنا عَلَيهِم لِيَعلَمُوا أَن‌َّ وَعدَ اللّه‌ِ حَق‌ٌّ وَ أَن‌َّ السّاعَةَ لا رَيب‌َ فِيها إِذ يَتَنازَعُون‌َ بَينَهُم أَمرَهُم فَقالُوا ابنُوا عَلَيهِم بُنياناً رَبُّهُم أَعلَم‌ُ بِهِم قال‌َ الَّذِين‌َ غَلَبُوا عَلي أَمرِهِم لَنَتَّخِذَن‌َّ عَلَيهِم مَسجِداً «21»
و همين نحو که ما آنها را در اينکه مدت متجاوز از سيصد سال خواب کرديم و سپس بيدار نموديم و يک نفر آنها رفت براي تدارک غذا همين نحو بر اهل شهر و قوم آنها مطّلع کرديم قدرت خود را براي اينکه بدانند که ما قدرت داريم مرده را هم زنده کنيم و اينکه وعده الهي ببعث و نشور حق است و اينکه قيامت بر پا خواهد شد هيچ شکي در او نيست زماني که اهل شهر اختلاف و نزاع داشتند بين خود در امر اصحاب کهف پس گفتند بنا کنيم بر آنها عمارتي مثل مقبره که اينها مرده‌اند بعضي گفتند خواب هستند پروردگار آنها بر آنها داناتر است بامر آنها رفتند کساني که مطلع شدند بر امر آنها هر آينه مي‌گيريم براي اينها يعني قرار مي‌دهيم بر آنها مسجدي که در او عبادت شود وَ کَذلِک‌َ أَعثَرنا عَلَيهِم خلاصه کلام اينکه موقعي که آن يک نفر آمد براي تحصيل معاش ديد اوضاع شهر تغيير کرده و اهل آن بکلي از شاه و گدا از بين رفتند و سلطان صالحي بر اهل شهر سلطنت دارد و تمام اهل شهر غير از آنها هستند و معلوم شد مدت مکث آنها متجاوز از سيصد سال بوده و بسياري فهميدند که اينها اينکه مدت در خواب بودند و چون اهل شهر دو دسته بودند مؤمن که معتقد بمعاد بودند و کافر که منکر بودند اينکه قضيّه اينها دليل شد لِيَعلَمُوا أَن‌َّ وَعدَ اللّه‌ِ حَق‌ٌّ فهميدند که وعده الهي بمعاد حق است و خداوند قادر است بر احياء موتي وَ أَن‌َّ السّاعَةَ لا رَيب‌َ فِيها قيامت جاي شک براي آن نماند.
جلد 12 - صفحه 341
إِذ يَتَنازَعُون‌َ بَينَهُم أَمرَهُم که اختلاف داشتند در امر معاد يا در امر اصحاب کهف که مرده بودند زنده شدند يا خواب بودند بيدار شدند هر کدام باشد دليل بر معاد هست کساني که گفتند آنها مرده هستند فَقالُوا ابنُوا عَلَيهِم بُنياناً مقبره بنا کنند درب غار که بروند بزيارت آنها رَبُّهُم أَعلَم‌ُ بِهِم جمله مستقله است نه مقول قول آنها که خداوند داناتر است بحال آنها که مرده‌اند پس زنده مي‌شوند يا خواب هستند سپس بيدار مي‌شوند.
قال‌َ الَّذِين‌َ غَلَبُوا عَلي أَمرِهِم مؤمنين کساني که درک کردند که آنها زنده هستند و در حفظ الهي محفوظ هستند گفتند لَنَتَّخِذَن‌َّ عَلَيهِم مَسجِداً که بتوانند بوظائف عبادي خود عمل کنند و انجام دهند.