تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَبِثُوا فِي کَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً «25» قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا يُشْرِکُ فِي حُکْمِهِ أَحَداً «26» وَ اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْکَ مِنْ کِتابِ رَبِّکَ لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ لَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً «27»
ترجمه
و درنگ نمودند در غارشان سيصد سال و افزودند نه سال را
بگو خدا داناتر است بمدّت درنگ ايشان اختصاص بعلم او دارد امور نهانى آسمانها و زمين چه بينا است او و چه شنوا است نيست براى اهل عالم غير از او هيچ سرپرستى و شريک نميکند در حکمش احدى را
و بخوان آنچه را وحى شد بتو از کتاب پروردگارت نيست بدل کننده‌اى مر سخنان او را و هرگز نيابى غير او پناهى.
تفسير
- خداوند متعال بعد از بيان عدّه اصحاب کهف بيان فرمود مدّت درنگ ايشان را در غار که آنهم مورد اختلاف شده بود در ميان اهل کتاب و تصريح فرمود بآنکه مدّت درنگ ايشان سيصد سال بود بعلاوه نه سال بسال قمرى که
جلد 3 صفحه 421
سيصد سال تمام است بسال شمسى چنانچه در مجمع از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده که يکنفر يهودى از آنحضرت سؤال نمود از مدّت درنگ اصحاب کهف در غار و او جواب فرمود مطابق با قرآن يهودى گفت ما در کتاب خودمان يافتيم که سيصد سال بوده حضرت فرمود آن بسال شمسى است و اين بقمرى حقير عرض ميکنم از اينجا ممکن است استفاده شود که مسلمانان بايد حساب سنوات را بسال قمرى تعيين کنند نه بشمسى و الا آنحضرت جواب را بحساب سال شمسى ميداد که بقبول و تسليم يهودى نزديکتر باشد و مورد اشکال و محتاج بجواب نشود و شايد سرّ آنکه خداوند نفرموده سيصد و نه سال بلکه اوّلا فرموده سيصد سال و بعدا نه سال را اضافه فرموده آن باشد که کلام شروع شود بر طبق حساب اهل کتاب و در معرض انکار نباشد و ختم شود بدستور حساب در شرع اسلام مانند آنکه بفرمايد درنگ کردند سيصد سال و افزودند نه سال را بحساب اسلام و بعد از بيان اين حقيقت با اين تعبير لطيف به پيغمبر خود دستور فرموده که باز اگر اختلاف نمودند در مدّت درنگ ايشان بفرمايد خداوند داناتر است از هر کس بمدّت درنگ ايشان چون علم او احاطه دارد بآنچه در آسمانها و زمين است پيدا و نهان و جاى تعجّب است از بينائى و شنوائى خداوند چون غير از بينائى و شنوائى خلق است که حاجب و مانعى براى آن متصوّر نيست و لطيف و کثيف و بزرگ و کوچک و پيدا و نهان در برابر او يکسان است نيست براى اهل آسمانها و زمين جز خداوند مدير و مدبّر و صاحب اختيار و کار گذارى و شريک نفرموده خدا در حکم و اخبار از غيب با خود هيچ کس را و نبايد کسى با او در حکم شرکت نمايد و بعد از اخبار خداوند از مدّت درنگ اصحاب کهف سخنى بر خلاف بگويد و در آيه اخيره دستور تلاوت قرآن را به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم داده اعمّ از قصص و حکايات و اخبار از مغيبات و غيرها و آنکه تا دامنه قيامت تغيير و تبديلى در آن روى نخواهد داد و آنکه جز خداوند براى احدى در هيچ زمان ملجأ و پناه و مأمن و آرامگاهى نخواهد بود.
جلد 3 صفحه 422