تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا يُشْرِکُ فِي حُکْمِهِ أَحَداً «26»
قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا: بگو اى پيغمبر که خداى داناتر است به مقدارى که درنگ کردند. اين ردّ اهل کتاب است که انکار زيادتى مى‌کردند. لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ: مر ذات سبحانى را باشد مخفيات همه اهل آسمانها و زمينها، پس چگونه به مدت اصحاب کهف عالم نباشد. أَبْصِرْ بِهِ: چه بينا است خدا به هر موجودى. وَ أَسْمِعْ: و شنوا است به هر شنيدنى. ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍ: نيست مر اهل آسمان و زمين را غير از خدا دوستى که متولىّ امور ايشان شود. وَ لا يُشْرِکُ فِي حُکْمِهِ أَحَداً: و شريک نمى‌کند ذات حق تعالى در فرمان خود هيچکس را.
نکته: قوله تعالى «أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ» ذکر صيغه تعجب به جهت دلالت است بر آنکه ادراک سبحانى خارج است از ادراک شنوندگان و بينندگان، زيرا هيچ چيز حاجب او نيست در ادراک، و همه چيز در احاطه ادراک الهى يکسان است از لطيف و کثيف و کوچک و بزرگ و نهانى و آشکار.
تنبيه: آيه شريفه «وَ لا يُشْرِکُ فِي حُکْمِهِ أَحَداً» دلالت دارد بر آنکه جايز نيست براى هيچکس که حکم نمايد به غير آنچه خداوند حکم فرموده، زيرا ذات سبحانى مالک الرقاب باشد؛ پس حکم و فرمان اختصاص به او خواهد
«1» منهج الصادقين ج 5 ص 347.
جلد 8 - صفحه 42
داشت. نزد بعضى معنى آيه آنکه: و شريک نمى‌کند خداى تعالى در حکم خود به آنچه اخبار فرمايد از غيب هيچکس را، يعنى علم غيب مختص ذات علام الغيوب باشد. قرائت ديگر «و لا تشرک» يعنى شريک نکن تو اى انسان در فرمان حق، احدى را.