تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّکَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونا کَما خَلَقْناکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَکُمْ مَوْعِداً (48)
وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّکَ: و عرض کرده شوند بر حساب و جزاى پروردگار تو.
صَفًّا: در حالتى که ايستاده و صف کشيده باشند که هيچکس حاجب ديگرى نشود، و حق تعالى فرمايد: لَقَدْ جِئْتُمُونا: هر آينه بتحقيق آمديد محضر ما را برهنه و تنها بى‌خدم و حشم و مال و منال. کَما خَلَقْناکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ:
همچنانکه آفريديم شما را اوّل مرتبه که هيچ چيز نداشتيد و برهنه بوديد.
در منهج «2»- حديث نبوى «يحشر النّاس عراة و حفاة و عزلا». مروى است که عايشه وقتى اين حديث را شنيد عرض کرد: يا رسول اللّه، زنان نيز برهنه باشند؟
فرمود: آرى، گفت: وا سوأتاه. حضرت فرمود: همه از هول قيامت چنان گرفتارند
«1» منهج الصادقين ج 5 ص 358- و آيه در سورة القارعة آيه 5.
«2» منهج الصادقين ج 5 صفحه 359 و 358.
جلد 8 - صفحه 67
که به ديگرى نپردازد که «لِکُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ» «1» بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَکُمْ مَوْعِداً: و گفته مى‌شود به آنها بلکه گمان مى‌کرديد در دنيا شما منکران قيامت اينکه هرگز قرار ندهيم براى شما وقتى براى انجاز وعده؛ يا مکان موعود براى حساب و جزاء روز قيامت.