تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً (47)
بعد از آن بر وجه تهديد مى‌فرمايد:
وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ: و ياد کن روزى را که برانيم کوهها را، يعنى از بيخ
«1» بحار الانوار، جلد 93، صفحها 174، حديث 20 (بنقل از مجالس شيخ طوسى)
«2» تفسير عياشى جلد 2 صفحه 327 حديث 31.
«3» تفسير برهان جلد 2 صفحه 470 حديث 8.
جلد 8 - صفحه 66
بر کنيم و در هوا پراکنده سازيم. وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً: و بينى زمين را آشکار شده از زير کوهها و مردگان همه به زمين آمده.
منهج- در خبر است که روز قيامت چون اسرافيل صور بدمد، کوهها به امر الهى به رفتن آيند، و باد کوهها را در هوا پراکنده سازد مانند پشم زده، چنانچه فرمايد: «وَ تَکُونُ الْجِبالُ کَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ» «1». وَ حَشَرْناهُمْ: و حشر کنيم همه را، يعنى همه را در موقف جمع سازيم. فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً: پس فرونگذاريم و ترک نکنيم از ايشان يکى را در حشر، بلکه تماما محشور شوند.
نکته: ذکر «حشرناهم» به صورت ماضى بعد از «نسيّر» مستقبل به جهت تحقّق حشر است، يا دلالت کند بر آنکه حشر آنها پيش از تسيير باشد تا آن را ببينند.