اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ فَمَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوان‌َ اللّه‌ِ کَمَن باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ وَ مَأواه‌ُ جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ (162)
آيا کسي که متابعت کند خشنودي خدا را مثل کسيست که موجبات غضب او را فراهم کند و حال آنکه جايگاه او جهنم است و بد بازگشتي است براي او.
أَ فَمَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوان‌َ اللّه‌ِ استفهام تقريري است يعني اينکه چنين نيست مثل أَ فَمَن کان‌َ مُؤمِناً کَمَن کان‌َ فاسِقاً سجده آيه 18 و مثل قُل هَل يَستَوِي الَّذِين‌َ يَعلَمُون‌َ وَ الَّذِين‌َ لا يَعلَمُون‌َ زمر آيه 19.
و اتّباع بمعني پيروي است، و رضوان اللّه يعني ما يوجب رضي اللّه و معني عام است شامل عقائد حقّه و اخلاق فاضله و اعمال حسنه ميشود، و تفسير بموردي از باب بيان مصداق است.
اما از حيث عقائد نص‌ّ آيه شريفه وَ رَضِيت‌ُ لَکُم‌ُ الإِسلام‌َ دِيناً و اخبار مرويه از کافي و تفسير عياشي از حضرت صادق عليه السّلام که بعمار فرمود
(الّذين اتبعوا رضوان اللّه هم الأئمة و هم و اللّه يا عمار درجات للمؤمنين و بولايتهم ايانا يضاعف اللّه لهم اعمالهم و يرفع اللّه لهم الدرجات العلي، و اما قوله يا عمار کَمَن باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ
الي قوله المَصِيرُ فهم و اللّه الّذين جحدوا حق علي إبن ابي طالب و حق الأئمة منّا اهل البيت فباءوا بذلک بسخط من اللّه).
و اما از حيث اخلاق فاضله و اعمال حسنه اخبار بسياري در موارد مختلفه در باب اخلاق و عبادات داريم که فلان صفت يا فلان عبادت موجب رضاي الهي است مثل (اول الوقت رضوان اللّه) و (رضانا رضي اللّه) و غير اينها که احتياج بنقل نداريم، و در قرآن مجيد ميفرمايد وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ أَکبَرُ توبه آيه 72، که در شأن مؤمنين و مؤمنات وارد شده، و در باب تقوي ميفرمايد لِلَّذِين‌َ اتَّقَوا عِندَ رَبِّهِم جَنّات‌ٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها وَ أَزواج‌ٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ سوره
جلد 4 - صفحه 416
آل عمران آيه 151، و در باب مهاجرين و مجاهدين ميفرمايد يُبَشِّرُهُم رَبُّهُم بِرَحمَةٍ مِنه‌ُ وَ رِضوان‌ٍ توبه آيه 21، و غير اينها از آيات، و معناي رضاي الهي يعني معامله ميکند با بنده معامله رضي، و البته بمقدار سر سوزني عذاب نخواهد فرمود و اما خوشنودي که بمعني قلبي باشد در او راه ندارد زيرا محل حوادث نيست کَمَن باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ اينکه جمله شامل ميشود جميع عقائد باطله را که از روي تقصير باشد نه از روي قصور.
و اما اخلاق رذيله و اعمال سيئه اگر باعث زوال ايمان باشد مورد آيه است و الّا قابل عفو و مغفرت و شفاعت هست و موجب سخط نميشود.
وَ مَأواه‌ُ جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ مکررا تفسير آن بيان شده.