اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هُم دَرَجات‌ٌ عِندَ اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ بَصِيرٌ بِما يَعمَلُون‌َ (163)
اينها درجاتي هستند نزد خدا و خدا بينا است بآنچه عمل ميکنند.
(مفسرين گفتند هُم دَرَجات‌ٌ عِندَ اللّه‌ِ مضاف محذوف است يعني هم ذو درجات و مراد درجات بهشت است براي مؤمنين و درکات جهنم است براي کافرين و اطلاق درجات بر درکات مجاز است و بنوع از عنايت.
و بعضي گفتند مراد از درجات مراتب و طبقات است در بهشت و جهنم لکن اينکه کلام خلاف ظاهر آيه است بلکه نص‌ّ آيه و ظاهر اينست که خود مؤمنين که متابعت رضوان الهي ميکنند و کفاري که باؤا بسخط الهي در متابعت رضوان و موجبات سخط درجات و مراتبي هستند هر چه ايمانش قوي‌تر و اخلاقش نيکوتر و عبادت و اعمالش بيشتر باشد درجه او بالاتر و بالعکس هر چه کفر و عنادش شديدتر و اخلاقش خبيثتر و معاصي او بيشتر باشد درجه کفرش بالاتر است و احتياج بتقدير
جلد 4 - صفحه 417
مضاف نيست و مربوط بدرجات بهشت و درکات جهنم نيست و مجاز هم نيست که اطلاق درجه بر در که شود و شاهد قوي بر اينکه دعوي جمله وَ اللّه‌ُ بَصِيرٌ بِما يَعمَلُون‌َ است که خداوند بمراتب ايمان و اخلاق و اعمال هر يک بينا است.
و از شواهد بزرگ اينکه دعوي حديث شريف است، از کافي از حضرت صادق عليه السّلام که بعمار ساباطي فرمود
الّذين اتّبعوا رضوان اللّه هم الأئمّة و هم و اللّه يا عمار درجات للمؤمنين الخبر
که شخص ائمّه عليه السّلام را درجات اطلاق فرموده.
و از تفسير عياشي همين حديث را از آن حضرت روايت کرده بضميمه اينکه جمله که فرمود
(و اما قوله يا عمار کمن باء بسخط من اللّه الي قوله المصير فهم و اللّه الّذين جحدوا حق‌ّ علي بن ابي طالب و حق‌ّ الأئمّة منّا اهل البيت)
و مراد بيان مصداق اتم‌ّ طرفين است و منافي با عموم آيه نيست چنانچه مکرر تذکر داده‌ايم.