اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَوم‌َ يَقُول‌ُ نادُوا شُرَکائِي‌َ الَّذِين‌َ زَعَمتُم فَدَعَوهُم فَلَم يَستَجِيبُوا لَهُم وَ جَعَلنا بَينَهُم مَوبِقاً (52)
روزي که ميفرمايد خداوند تبارک و تعالي بمشرکين که ندا کنيد شريکهايي که از براي من قرار داده بوديد آنهايي که گمان ميکرديد پس ندا مي‌کنند آنها را پس اجابت نمي‌کنند براي آنها و ما قرار داديم بين آنها فاصله و جدايي وَ يَوم‌َ يَقُول‌ُ.
جلد 12 - صفحه 369
روز قيامت که تمام در صحراي محشر جمع ميشوند و قائل خداوند تبارک و تعالي است و خطاب بمشرکين است نادُوا شُرَکائِي‌َ از ذوي العقول مثل ملائکه و حضرت عيسي و شياطين و غير ذوي العقول از بتها و اشجار و حيوانات مثل گاو و گوساله و شمس و قمر و کواکب و غير اينها که هر طايفه شريکي در عبادت قرار داده بودند آنها را ندا کنيد بيايند شما را از عذاب الهي نجات دهند و سعادتمند کنند الَّذِين‌َ زَعَمتُم همان شرکايي که گمان ميکرديد در گرفتاري‌ها بفرياد شما ميرسند و نجات ميدهند فدعوهم هر که آلهه خود را ندا ميدهد و آنها را دعوت ميکند فَلَم يَستَجِيبُوا لَهُم.
اما مثل ملائکه و حضرت عيسي عليه السّلام که از آنها بيزاري ميجويند چنانچه در حق ملائکه ميفرمايد وَ يَوم‌َ يَحشُرُهُم جَمِيعاً ثُم‌َّ يَقُول‌ُ لِلمَلائِکَةِ أَ هؤُلاءِ إِيّاکُم کانُوا يَعبُدُون‌َ قالُوا سُبحانَک‌َ أَنت‌َ وَلِيُّنا مِن دُونِهِم بَل کانُوا يَعبُدُون‌َ الجِن‌َّ أَکثَرُهُم بِهِم مُؤمِنُون‌َ سبأ آيه 39 و 40 و در حق عيسي عليه السّلام ميفرمايد:
وَ إِذ قال‌َ اللّه‌ُ يا عِيسَي ابن‌َ مَريَم‌َ أَ أَنت‌َ قُلت‌َ لِلنّاس‌ِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَين‌ِ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ الي قوله ما قُلت‌ُ لَهُم إِلّا ما أَمَرتَنِي بِه‌ِ أَن‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ رَبِّي وَ رَبَّکُم الاية مائده آيه 116 و 117 و اما شيطان ميفرمايد از قول شيطان وَ قال‌َ إِنِّي بَرِي‌ءٌ مِنکُم إِنِّي أَري ما لا تَرَون‌َ إِنِّي أَخاف‌ُ اللّه‌َ وَ اللّه‌ُ شَدِيدُ العِقاب‌ِ انفال آيه 48 و اما غير ذوي العقول آنها را با عبده آنها در جهنم ميبرند ميفرمايد:
إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ انبياء آيه 98 وَ جَعَلنا بَينَهُم مَوبِقاً در کلمه موبق مفسرين اقوالي دارند بعضي گفتند تفرقه بين اهل هدايت و اهل ضلالت بعضي گفتند بين آلهه و مألوهين بعضي گفتند واديست در جهنم بعضي گفتند عبادت آنها منشأ عذاب قيامت مي‌شود لکن آنچه بنظر اقرب مي‌آيد آنست که تفرقه بين آنها مياندازند عبده شمس و عبده ملائکه و جن و انس و کواکب و حيوانات و اصنام هر دسته بيک نحو معذّب ميشوند و از هم متفرق ميشوند بلکه ميتوان گفت هر فردي يک عذاب مخصوص دارد غير از عذاب ساير افراد
جلد 12 - صفحه 370
کُل‌ُّ نَفس‌ٍ بِما کَسَبَت رَهِينَةٌ إِلّا أَصحاب‌َ اليَمِين‌ِ مدّثر آيه 41.