تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا لَقِيا غُلاماً فَقَتَلَهُ قالَ أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَکِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُکْراً (74) فَانْطَلَقا: پس از کشتى بيرون آمده برفتند تا به دهى رسيدند، در خارج شهر، جمعى پسران بازى مى‌کردند. حَتَّى إِذا لَقِيا غُلاماً: تا چون بديدند پسرى را نيکو صورت و سبز خط و سرو قامت و در گوشهاى او دو درّه سبز، نامش خيشور يا خوشبور، و نام پدرش سلاس يا کماردى، و نام مادرش ماهويه يا رحمى. نکته: ايراد به صيغه تثنيه، مراد موسى و خضر باشند، و عدم ذکر يوشع يا به جهت تابع بودن او به موسى، و يا به سبب تأخر او از ايشان. خلاصه خضر آن غلام را در پس ديوارى برد. فَقَتَلَهُ‌: پس کشت او را. نزد بعضى بالغ، و نزد جمعى نابالغ، و در کيفيت کشتن آن حديثى به نظر نرسيد، و لکن گفته‌اند او را خفه نمود، يا سر او را به ديوار زد و شکست، يا پاى بر او زد. قالَ أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَکِيَّةً: گفت موسى آيا کشتى نفس پاک از گناه را، بِغَيْرِ نَفْسٍ‌: به غير نفسى که او کشته باشد، يعنى به حسب ظاهر او پاک بود از قتل به غير حق، و بى‌قصاص، پس چگونه او را کشتى. نکته: تغيير نظم به آنکه در اول خرق سفينه را جزا، و اعتراض موسى را مستأنف گردانيده، و در اينجا قتل او را از جمله شرط و اعتراض را جزا قرار داده، به جهت آنست که قتل افحش باشد؛ پس اعتراض بين آن دو دخالتش بيشتر. بنابراين سزاوار باشد که آن عمده کلام واقع شود، و لذا تفصيل داد به قوله: لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُکْراً: هر آينه بتحقيق آوردى چيزى ناپسنديده و ظاهر القبح در شريعت.