1- مراعات نظم در شيوه‌ى آموزش مهم است. سؤال اوّل از شکستن کشتى بود، ابتدا پاسخ همين سؤال مطرح مى‌شود. «أَمَّا السَّفِينَةُ»
2- اسرار ناگفته و راز کارها، روزى آشکار مى‌شود. «أَمَّا السَّفِينَةُ»
3- شخص حکيم، هرگز کار لغو نمى‌کند و اعمالش براساس حکمت ومصلحت است. «1» «أَمَّا السَّفِينَةُ»
4- افراد متعهّد، بايد حافظ حقوق و اموال محرومان باشند. فَکانَتْ لِمَساکِينَ ...
5- اولياى خدا دلسوز مساکين و محرومانند. «لِمَساکِينَ»
6- چه بسا کسانى با داشتن سرمايه و کار، باز هم درآمدشان براى مخارجشان کافى نباشد و از نظر قرآن، مسکين محسوب شوند. «لِمَساکِينَ يَعْمَلُونَ»
7- مشارکت در سرمايه و کار، عقد قانونى و در اديان قبل نيز بوده است. «لِمَساکِينَ يَعْمَلُونَ»
8- بايد حاکمان غاصب را از دست‌يابى به اموال مردم محروم کرد. أَعِيبَها ... مَلِکٌ يَأْخُذُ
9- دفع افسد به فاسد جايز ورعايت اهمّ ومهم لازم است. أَعِيبَها ... مَلِکٌ يَأْخُذُ
10- طاغوت‌ها به کم راضى نيستند. به فقرا و سرمايه‌هاى اندک هم رحم نمى‌کنند. «يَأْخُذُ کُلَّ سَفِينَةٍ» 11- هر چند کار خضر به فرمان خدا بود، «ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي» امّا براى رعايت ادب، عيب‌دار ساختن کشتى را به خود نسبت داد. «أَعِيبَها»
12- کار پيامبران معمولًا براساس قوانين ظاهرى است، امّا وظيفه‌ى خضر، براساس واقعيّات بود. فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها ... مَلِکٌ يَأْخُذُ
«1». گر خضر، در بحر کشتى را شکست صد درستى، در شکست خضر هست (مولوى)
تفسير نور(10جلدى)، ج5، ص: 212