1- کفر و شرک، ظلم است. در مقابل ايمان، به جاى شرک، ظلم به کار رفته است أَمَّا مَنْ ظَلَمَ ... أَمَّا مَنْ آمَنَ
2- حکومت اسلامى حقّ دارد با مشرکان برخوردى تند داشته باشد. «مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ»
3- ذوالقرنين به اميد توبه‌ى ستمگران بود و لذا در کيفر آنان شتابى نکرد. «مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ»
4- عذاب دنيا، مانع کيفر آخرت نيست. «نُعَذِّبُهُ، فَيُعَذِّبُهُ»
5- کيفر دنيوى، شناخته شده و معلوم است، ولى عذاب آخرت ناشناخته است.
«عَذاباً نُکْراً»
6- با نيکان و بدان نبايد يکسان برخورد کرد، چه از موضع فرد، چه حکومت.
أَمَّا مَنْ ظَلَمَ ... أَمَّا مَنْ آمَنَ 7- ذوالقرنين، مجرى دستورهاى الهى بود. در آيه‌ى قبل به او سفارش برخورد نيکو شد: «تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً» و در اينجا فرمود: «فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى»
جلد 5 - صفحه 221
8- رهبران الهى بايد با قوانين آسان بر مردم، حکومت کنند. «سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْراً»
9- برخورد شديد با ستمگران و نرمش با مؤمنان، شيوه‌ى رهبران الهى است.
عَذاباً نُکْراً ... أَمْرِنا يُسْراً
10- وظيفه رهبر و حاکم الهى، اجراى عدالت ومبارزه با ظلم و آسان کردن مقرّرات اجتماعى است. عَذاباً نُکْراً ... أَمْرِنا يُسْراً
11- در تشويق وپاداش سرعت بگيريد، ولى در کيفر و عذاب عجله نکنيد.
حرف «سين» در «سَنَقُولُ» نشانه تسريع وحرف «سوف» نشانه تأخير است.