سوره کهف(الكهف)، آیه ۸۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۳
وَأَمَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُ جَزَاءً الْحُسْنَىٰ وَسَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنَا يُسْرًا
و اما کسی که ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد، پاداشی نیکوتر خواهد داشت؛ و ما دستور آسانی به او خواهیم داد.»
معنی کلمات و عبارات
«الْحُسْنَی»: نیکو. مراد پاداش نیکو یا بهشت است. «لَهُ جَزَآءً الْحُسْنَی»: سزای ایشان پاداش نیکو است. پاداش ایشان بهشت است. واژه (جَزَآءً) حال مقدم یا تمییز است. و واژه (الْحُسْنی) مرفوع و مبتدای مؤخّر، و یا این که منصوب و بدل از (جَزَآءً) است. «مِنْ أَمْرِنَا»: آنچه بدان دستور میدهیم. «یُسْراً»: سهل و ممکن.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- ذوالقرنین، به اعطاى پاداش نیک، به مؤمنان نیک کردار، وعده داد. «و أمّا من ءامن و عمل صلحًا فله جزاءً الحسنى»
«جزاء» حال است و بیانِ این که رفتار نیکو (الحسنى) پاداش ایمان و عمل صالح شخص است.
۲- تعجیل نکردن ذوالقرنین در کیفر ظالمان کافر، مهلتى براى گرایش آنان به ایمان بود. * «أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ... و أمّا من ءامن و عمل صلحًا فله جزاءً الحسنى»
مراد از «من ءامن و...» (هرکس ایمان بیاورد و...) کسانى اند که از ظلم و کفر، دست برداشته و ایمان آورند، نه آنان که هنگام ورود ذوالقرنین مؤمن بودند; زیرا، معنا ندارد که او، بین عذاب و یا رفتار نیک با مؤمنان مخیّر باشد! بنابراین، درنگ ذوالقرنین در عذاب ظالمان (سوف نعذّبه) ایجاد فرصتى براى تغییر رویه آنان بوده است.
۳- حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ترویج ایمان و عمل صالح بود. «قال ... و أمّا من ءامن و عمل صلحًا فله جزاءً الحسنى»
۴- مردم بى ایمان و فاقد عمل صالح، در بینش ذوالقرنین، مردمى ظالم بودند. «قال أمّا من ظلم ... و أمّا من ءامن و عمل صلحًا فله جزاءً الحسنى»
مقابله بین دو گروه «من ظلم» و «من ءامن...» حکایت از آن دارد که ترک ایمان و عمل صالح ظلم است.
۵- همراهى ایمان و عمل صالح، شرط برخوردارى از پاداش نیک است. «من ءامن و عمل صلحًا فله جزاءً الحسنى»
۶- ذوالقرنین، تصمیم گرفت که قوانین و مقرّرات اجتماعى سهل و قابل تحمّلى را براى مؤمنان وضع کند. «و سنقول له من أمرنا یسرًا»
«یسر» یعنى «آسانى» و «من أمرنا» یعنى:«از فرامینى که صادر مى کنیم.»، لذا مفاد جمله «و سنقول...» آن است که براى مؤمنان صالح، فرامینى صادر مى کنیم که اجراى آن دشوار نباشد و شنیدن آن براى مؤمنان سنگین نیاید.
۷- ذوالقرنین، به رعایت نرمش و مدارا در صدور فرمان و ابلاغ خواسته هاى حکومتى خویش به مؤمنان، نوید داد. «و سنقول له من أمرنا یسرًا»
۸- برخورد شدید با ظالمان متجاوز و نرمش در برابر مؤمنان صالح، روشى نیکو در نظام حکومتى و شیوه برگزیده ذوالقرنین در حکومت خویش بود. «أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ... و أمّا من ءامن و عمل صلحًا»
ذوالقرنین، پس از شنیدن وحى الهى که در برخورد با ساحل نشینان غرب، دو راه پیش روى او قرار داد: یکى تعذیب، و دیگرى روش نیکو، شقّ دوم را انتخاب کرد و آن را چنین ترسیم کرد که ظالمان را عقوبت و مؤمنان را پاداش نیک خواهد داد.
۹- پرداختن حکومت هاى الهى به مبارزه با ظلم و نیز تلاش براى سبک بار ساختن مقررات اجتماعى مؤمنان، امرى لازم است. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ... و أمّا من ءامن ... سنقول له من أمرنا یسرًا»
۱۰- ساحل نشینان غرب سرزمین ذوالقرنین، براى ایمان و عمل صالح و ترک ستم کارى، از زمینه مساعدى برخودار بودند. «أمّا من ظلم ... و أمّا من ءامن و عمل صلحًا»
۱۱- دین الهى، با تلاش ذوالقرنین، تا آخرین نقطه سرزمین او، گسترش یافت. «و أمّا من ءامن»
۱۲- تسریع در پاداش و تأخیر در مجازات، امرى لازم است. * «من ظلم فسوف نعذّبه ... من ءامن ... فله جزاءً الحسنى»
ذکر «سوف نعذّبه» با أدات استقبال، در قبال «فله جزاءًالحسنى» به صورت قطعى و بدون أدات استقبال، مى تواند اشاره به برداشت فوق باشد.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۰–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۳–۸۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۸۸–۸۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اختیار مردم مغرب سرزمین ذوالقرنیناهتمام ذوالقرنین به مؤمناناهمیت سهولت مقررات اجتماعیایمان مردم مغرب سرزمین ذوالقرنینتلاش ذوالقرنیندین در دوران ذوالقرنیندین درمغرب سرزمین ذوالقرنینسختگیری بر ظالمانسهولت قوانین ذوالقرنینصالحان در حکومت ذوالقرنینصبر ذوالقرنینظالمان در حکومت ذوالقرنینظلم ستیزی حکومت دینیعجله در پاداشعمل صالح مردم مغرب سرزمین ذوالقرنینقانونگذاری ذوالقرنینمؤمنان در حکومت ذوالقرنینمدارا با مؤمنانمسؤولیت حکومت دینیوعده های ذوالقرنینمهلت در کیفرفلسفه مهلت به ظالماننظام حکومتی ذوالقرنینویژگیهای حکومت ذوالقرنیناهمیت مبارزه با ظلماوامر ذوالقرنینمردم مغرب سرزمین ذوالقرنینترک عمل صالحبینش ذوالقرنینوعده به صالحانشرایط پاداشفلسفه مهلت به کافرانتشویق به ایمانتشویق به عمل صالحوعده پاداشقصه ذوالقرنینپاداش صالحانوعده به مؤمنانایمان و عمل صالحزمینه ایمانپاداش مؤمنانآثار عمل صالحموارد ظلمآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- وعده ذوالقرنین به اسانگیری بر مؤمنان دارای عمل صالح+۱ آیه
- اسانگیری ذوالقرنین بر مؤمنان+۱ آیه
- ایمان و عمل صالح، عامل اسانی امور بر مؤمنان+۱ آیه
- عمل صالح سبب اسانگیری بر مؤمنان از سوی ذوالقرنین+۱ آیه
- ایمان، سبب اسان گرفتن ذوالقرنین بر مؤمنان+۱ آیه
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۱ آیه
- مؤمنان به خدا، برخوردار از پاداش نیک
- پاداشهای الهی، بسی ارزشمند و نیکو
- مؤمنان صالح، دارای ثوابی تضمین شده
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۱ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱ آیه
- تهدید شدن ظالمان مشرک به شکنجه، از جانب ذوالقرنین+۲ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۱ آیه
- حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم ستیزی و کفرستیزی+۳ آیه
- استفاده ذوالقرنین، از روش تنبیه و تشویق در حکومتش+۵ آیه
- پرداختن حکومتهای الهی به مبارزه با ظلم و تلاش برای سبک بار ساختن مقرّرات اجتماعی مؤمنان+۱ آیه
- وعده ذوالقرنین، به اسان گیری در وضع مقرّرات اجتماعی و فرمانهای حکومتی بر مؤمنانِ دارای عمل صالح+۱ آیه
- فرمان خدا، به مخیّر بودن ذوالقرنین بر مجازات یا بخشش ساحل نشینان کفرپیشه و ستم کار غرب سرزمین خویش+۲ آیه
- تبلیغ ذوالقرنین، در جهت ایمان و عمل صالح
- ذوالقرنین، دارای حکومتی در جهت ترویج توحید+۱ آیه
- اسان گیری ذوالقرنین بر مؤمنان، در حکومت خویش+۱ آیه
- اختلافات عقیدتی در غرب، در دوران ذوالقرنین+۲ آیه
- اشنایی مردم با دین الهی، در دوران ذوالقرنین
- انسانهای مؤمن و ظالم، در غرب سرزمین ذوالقرنین+۲ آیه
- وعده نیکی و اسان گیری ذوالقرنین، در سفر اوّل به مؤمنان+۱ آیه
- تشویق مؤمنان به انجام دادن کارهای نیک با وعده پاداش به انان، سیره ذوالقرنین+۱ آیه
- ذوالقرنین، معتقد به توحید+۳ آیه
- کیفر براساس ظلم و پاداش بر مبنای ایمان و عمل صالح، تفکّر عادلانه ذوالقرنین+۲ آیه
- سبک بار ساختن مقرّرات اجتماعی و نرمش و مدارا با مؤمنان نیک کردار، شیوه ذوالقرنین در مدیریّت+۲ آیه
- جداسازی مرز ظالمان متجاوز از مؤمنان درستکار، روش ذوالقرنین در اداره جامعه+۲ آیه
- تنبیه و تشویق، دو عنصر مورد توجّه ذوالقرنین، در برخورد با مردم+۲ آیه
- وعده ذوالقرنین به اعطای پاداش نیک و اسان گیری بر مؤمنان نیک کردار
- امیدواری ذوالقرنین، به ایمان اوردن ستمگران ساحل دریا+۲ آیه
- لزوم پرداختن حکومتهای الهی، به مبارزه با ظلم+۳ آیه
- ایمان، عامل مصون ماندن از عذاب الهی+۳ آیه
- عمل صالح، عامل حفظ انسان از کیفر+۳ آیه
- بازگویی سفر ذوالقرنین به شرق و غرب، نمودی از احاطه علمی خدا بر زوایای زندگی او+۸ آیه
- عمل صالح، سبب اسان گرفتن ذوالقرنین بر مؤمنان+۱ آیه
- اجرای کارهای شایسته، زمینه ثنا و ستایش
- اختلافهای عقیدتی و عملی در میان مردم مغرب زمین، هنگام رسیدن ذوالقرنین به انجا+۲ آیه
- برخی مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین، دارای ایمان و عمل صالح+۱ آیه
- ساحلنشینان مغرب سرزمین ذیالقرنین، دارای زمینه مساعد برای ایمان و عمل صالح+۵ آیه
- ایمان اوردن مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین و دست برداشتن از ظلم و فساد، باعث امیدوار شدن ذوالقرنین و مجازات نکردن انان+۱ آیه
- تمّدنی عظیم در مغرب زمین، در عصر ذیالقرنین+۵ آیه
- ناتوانی مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین، از رویارویی با ذوالقرنین+۲ آیه
- چشمپوشی ذوالقرنین، از کیفر ساحل نشینان مغرب زمین+۱ آیه
- عمل صالح مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین، دارای پاداش نیک+۱ آیه
- وعده ذوالقرنین به مؤمنان سرزمین شمال، از پاداش مناسب و مقرّرات اسان+۱ آیه
- نوید ذوالقرنین به مؤمنان، مبنی بر مدارا با انان+۱ آیه
- وجود افرادی مؤمن و نیکوکار، در دوران ذوالقرنین و در ساحل دریا+۱ آیه
- وعده ذوالقرنین به مؤمنان نیککردار، مبنی بر اعطای پاداش نیک به انان+۱ آیه
- وعده ذوالقرنین به اعطای پاداش نیک بر مؤمنان نیککردار
- وضع تکالیف و مقررات اسان، وعده ذوالقرنین به مؤمنان+۱ آیه