اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ وَ لَمّا أَصابَتکُم مُصِيبَةٌ قَد أَصَبتُم مِثلَيها قُلتُم أَنّي هذا قُل هُوَ مِن عِندِ أَنفُسِکُم إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ (165)
آيا چون که اصابت کرد بشما از مشرکين مصيبتي و حال آنکه از شما بآنها اصابة کرد دو برابر آن گفتيد چرا بايد چنين باشد بگو بآنها که اينکه اصابة از طرف خود شما است و محققا خداوند بر هر چيزي قادر و توانا است.
أَ وَ لَمّا أَصابَتکُم مُصِيبَةٌ قضيه شخصيه است که واقع شده خداوند خبر ميدهد و بقرينه آيات قبل و بمقتضي حديثي که در مجمع نسبت بحضرت باقر عليه السّلام ميدهد و در برهان از حضرت صادق عليه السّلام روايت ميکند مصيبت احد است که از مسلمين هفتاد نفر کشته شده بودند.
قَد أَصَبتُم مِثلَيها مراد بدر است که مسلمين از کفار هفتاد نفر را کشتند و هفتاد اسير کردند که دو برابر ميشود نسبت باحد.
قُلتُم أَنّي هذا مع ذلک گفتيد چرا اينکه مصيبة بر ما وارد شد زيرا که ما مسلمين بوديم و بر حق بوديم و پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ميان ما بود و خداوند وعده نصرت بما داده بود بايد همه جا فاتح باشيم.
قُل هُوَ مِن عِندِ أَنفُسِکُم بگو بآنها که چنين است لکن اصابه اينکه مصيبت از تقصير خود شماها است که بطمع غنائم گردنه را رها کرديد و راه را براي کفار باز نموديد و از اطراف پيغمبر فرار کرديد که هم معصيت خدا نموديد هم مخالفت دستور و فرمان پيغمبر کرديد که اگر معصيت و مخالفت نکرده بوديد در احد هم فاتح شده بوديد چنانچه در ابتداء جنگ چنين شد.
إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ لکن بدانيد و مطمئن باشيد که خدا بر هر
جلد 4 - صفحه 421
چيزي قدرت دارد و بالاخره غلبه و فتح و ظفر نصيب شما خواهد شد و وعده الهي خلف نميشود خود را نگاه داريد که ديگر معصيت و مخالفت نکنيد.
و بتنقيح مناط قطعي و نصوص آيات شريفه و تواتر اجمالي اخبار معلوم ميشود که اگر مؤمنين معصيت و مخالفت اوامر نکنند و تقوي و عمل صالح داشته باشند گرفتار هيچگونه بليه و مصائب نخواهند شد و هميشه در نعم الهي زيست خواهند کرد مگر مواردي که بنظر آنها بلا است و در باطن نعمت است يا براي امتحان يا ارتفاع درجه يا حکم و مصالح ديگري که داشته باشد.