تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الر کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ «1»
الر: در حروف مقطعه و فواتح السور، مفسران را اقوالى است:
1- از جمله آنکه چون مسميات اين اسماء، عنصر کلام و بسائطند که ترکيب کلام از آنست، پس گوئيا حق تعالى خطاب به بندگان فرمايد که قرآنى که شما را عاجز ساخته از اتيان مثل آن، هرآينه از جنس اين حروفى
«1» جلد 2، صفحه 222.
جلد 7 - صفحه 9
است که در محاوره و مخاطبه خود استعمال کنيد و چون قادر نيستيد بر آوردن مثل آن، پس بدانيد از جانب قادر مطلق باشد و تمام اشياء در تحت قدرت و غلبه او است.
2- اسامى قرآن.
3- اسامى سور.
4- هر يک از حروف، اشاره به اسمى از اسماء الهى.
5- اشعار بر حروف مبسوط که مقسم بها هستند به جهت شرافت آن، چه آنها بسايط اسماء و ماده خطابند.
6- رمزى است بين خدا و پيغمبر.
7- جزو متشابهات و تأويل آن نزد امام عليه السّلام است.
کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْکَ: اين قرآن کتابى است که نازل فرموديم آن را به سوى تو اى پيغمبر. لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ: براى اينکه بيرون آورى مردمان را به سبب دعوت به مضمون آن، از تاريکيهاى کفر و نفاق و شک و بدعت، به روشنى ايمان و يقين و سنت و هدايت. بِإِذْنِ رَبِّهِمْ: به فرمان پروردگارشان، يعنى به توفيق و تيسير او. إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ:
به راه خداوند غالب ستوده، يعنى راه اسلام. حاصل آنکه: نزول قرآن بسوى تو براى آنست که مردم را به سبب آن از ظلمات کفر و ضلالت، به شاهراه ايمان و هدايت برسانى، و حقانيت اسلام و شريعت خود را بر عالميان ثابت گردانى.
حضرت امير المؤمنين در ذيل خطبه 196 نهج البلاغه فرمايد:
جعله اللّه سبحانه بلاغا لرسالته و کرامة لامته و ربيعا لاهل زمانه و رفعة لاعوانه و شرفا لانصاره. ثمّ انزل عليه الکتاب نورا لا تطفأ مصابيحه و سراجا لا يخبو توقده و بحرا لا يدرک قعره و منهاجا لا يضل نهجه و شعاعا لا يظلم ضوئه و فرقانا لا يخمد برهانه و تبيانا لا تهدم ارکانه و شفاء لا تخشى اسقامه و عزا لا تهزم انصاره و حقا لا تخذل اعوانه.
قرار داد خداوند سبحان پيغمبر آخر الزمان را رساننده و تبليغ کننده مر رسالت
جلد 7 - صفحه 10
او را، و مکرمت و عاطفت براى امت او، و بهار براى اهل زمان او، و سر بلندى براى يارى‌کنندگان او، و بزرگوارى براى نصرت نمايندگان او، پس نازل فرمود بر آن حضرت کتاب بزرگوار قرآن در حالتى که نورى است که خاموش نشود چراغهاى روشن آن، و چراغى است که فرو نشانده نشود افروختن آن، و دريائى است که يافت نشود قعر آن، و راه راستى است که گمراه کرده نشود راههاى آن، و شعاعى است که تاريک نمى‌شود نور درخشان آن، و فارقى است ميان حق و باطل که خاموش نگردد برهان ساطع آن، و اساسى است که ويران کرده نشود اصول آن، و شفائى است که ترسان نشوند بيماران او.