تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً أُولئِکَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ «3»
بعد از آن وصف کفار را فرمايد:
صفت اول آنان: الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَياةَ الدُّنْيا: کفار کسانى‌اند که از فرط ضلالت و غوايت و شدت جهالت، دوست مى‌دارند و اختيار مى‌کنند زندگانى دنيا را. عَلَى الْآخِرَةِ: بر بقاى آخرت، حق تعالى به سبب دوستى دنيا، ايشان را مذمت فرمود، چنانچه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود:
(حبّ الدّنيا رأس کلّ خطيئة) «2» دوستى دنيا سر منشأ تمام گناهان است. ايضا در خبر مناهى حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمايد:
الا و من عرضت له دنيا و آخرة و اختار الدّنيا على الاخرة لقى اللّه يوم القيمة و ليست له حسنة يتّقى بها النّار و من اختار الاخرة على الدّنيا و ترک الدّنيا رضى اللّه عنه و غفر له مساوى عمله. «3»
«1»- بحار الانوار، جلد 8 باب 24، صفحه 28.
«2» کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 315، حديث اوّل. (در خصال صدوق، کافى و بحار الانوار، اين جمله از امام صادق عليه السّلام نقل شده است- بحار الانوار، جلد 73، صفحه 90، حديث 62)
«3» بحار الانوار، جلد 76، صفحه 333 (فرازى از حديث اوّل باب 67)
جلد 7 - صفحه 12
يعنى: آگاه باشيد، هر که عرضه شود بر او دنيا و آخرت پس اختيار کند دنيا را بر آخرت روز قيامت ملاقات کند محضر الهى را در حالى که حسنه براى او نباشد که آتش را به سبب آن نگاه دارد، و هر که اختيار کند آخرت را بر دنيا و دنيا را ترک گويد خداى تعالى از او راضى و بيامرزد اعمال بد او را.
رازى (قدس الله سره) روايت نموده «1» از پيغمبر که: فرداى قيامت جماعتى از امت مرا حاضر کنند، صحائف آنها بنگرند، مردمانى بودند اقامه نماز و اتيان زکات و به نماز شب قيام نموده، امر شود ايشان را به جهنم برند. عرض کردند:
يا رسول اللّه گناه آنها چيست؟ فرمود: چون از دنيا چيزى پديد آمدى، برجستندى و آن را فراگرفتى.
صفت دوم آنان: وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ: و باز مى‌دارند مردمان را از راه خدا، يعنى منع مى‌کنند از ايمان به پيغمبر و قرآن به سبب عناد و لجاجى که دارند. اين هم يکى از بدترين صفات است که شخص مردم را از راه حق و پيروى خدا و پيغمبر و قرآن باز دارد، هم خودش گمراه و هم مردم را گمراه نمايد از طريق حق.
صفت سوم آنان: وَ يَبْغُونَها عِوَجاً: و طلب مى‌کنند هر راه حق را کجى، يعنى القاء کنند شبهات را و وارد سازند تشکيکات را تا قلوب مردم را نسبت به حق متزلزل نمايند و به شک اندازند در حقانيت اسلام و قرآن.
أُولئِکَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ: آن گروه متصف به صفات مذکوره در گمراهى‌اند که نهايت دورى دارد از حق، و عاقبت اين گمراهى هلاکت و عذاب باشد.
تنبيه: آيه شريفه شامل است مبتدع در دين را، يعنى داخل کند در دين چيزى را که داخل نيست و آن را جعل و از پيش خود اختراع نمايد بدون اين که از شرع مطهر نبوى دليلى بر آن وارد شده باشد.
«1» تفسير ابو الفتوح جلد 6 صفحه 111.
جلد 7 - صفحه 13
در من لا يحضره الفقيه «1» ابو بصير از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که: مردى، زمان پيش، طلب دنيا نمود از حلال، نيافت؛ از حرام طلب کرد، به دستش نيامد. شيطان بيامد او را، گفت: تو دنيا را طلب نمودى، نيافتى آن را نه از حلال و نه از حرام، آيا مى‌خواهى دلالت کنم تو را به چيزى که دنياى تو زياد، و پيروان تو بسيار شوند؟ گفت: بلى. گفت: بدعتى در دين گذار و مردم را به آن دعوت نما.
چنين نموده، مردم اطاعت او کرده، دنيايش زياد شد. پس بفکر آمده به خودش گفت: چه کردى، دينى اختراع و مردم را گمراه نمودى چاره‌اى براى توبه تو نيست مگر برگردانى کسانى را که گمراه نمودى. اصحاب را خواسته و گفت: آنچه شما را به آن دعوت کردم بدعت و باطل بود. مردم او را تکذيب و گفتند: آنچه تو پيش گفتى حق، و الآن شک کردى در آن.
چون مأيوس شد، زنجير به گردن، و خود را به ميخى بسته گفت: باز نکنم تا توبه من قبول شود. خداى تعالى وحى فرمود به پيغمبر آن زمان بگو به فلان:
به عزت و جلال خود قسم اگر بخوانى مرا به حدى که رگهاى تو قطع شود، اجابت ننمايم تو را تا هر که را مرده است بر آن بدعت، برگردانى از آن.