اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد أَرسَلنا مُوسي بِآياتِنا أَن أَخرِج قَومَک‌َ مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ وَ ذَکِّرهُم بِأَيّام‌ِ اللّه‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ «5»
و هر آينه بتحقيق ما فرستاديم موسي را بآيات خود و معجزات باهرات و دستور داديم که بيرون آور قوم خود را از ظلمت و تاريکي بنور و روشنايي و بياد بياور آنها را بايام الهي نسبت بامم سابقه و انبياء سلف بدرستي که در اينکه ارسال موسي و آيات و معجزات او هر آينه آياتيست از براي هر صبر کننده شکرگزار.
وَ لَقَد أَرسَلنا مُوسي بِآياتِنا آيات موسي بسيار بوده مثل عصا که حيّه و ثعبان و جان‌ّ ميشد مار و افعي و اژدها، بدريا ميزد دوازده جاده پيدا ميشد، بسنگ ميزد دوازده چشمه آب بيرون ميآمد و يد و بيضا و ارسال من‌ّ و سلوي و اظلال غمامه و غرق فرعونيان و احياء هفتاد نفر که برجفه هلاک شده بودند و احياء موسي در ذبح بقره و غير اينها که ميفرمايد‌قال‌‌به فِي تِسع‌ِ آيات‌ٍ إِلي فِرعَون‌َ وَ قَومِه‌ِ نمل آيه 12.
أَن أَخرِج قَومَک‌َ بني اسرائيل را من الظلمات ظلمت کفر و شرک
جلد 11 - صفحه 361
و تسلط فرعونيان که ابناء آنها را ذبح ميکردند و زنهاي آنها را بکنيزي ميبردند و آنها را باعمال شاقه وادار ميکردند.
الي النور نور ايمان و هدايت و نجات از فرعونيان.
وَ ذَکِّرهُم بِأَيّام‌ِ اللّه‌ِ غرق قوم نوح، هلاکت عاد بباد و ثمود بصيحه و صاعقه و قوم لوط بامطار حجاره و خسف و قوم شعيب بصيحه و رجفه.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ ممکن است مشار اليه ارسال موسي باشد چنانچه در ترجمه گذشت و ممکن است ايام اللّه باشد لايات و ادله و براهين و حجت باشد لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ گفتيم سه قسم صبر داريم: صبر بر بلاء و مصائب، صبر بر زحمت و مشقت عبادت، صبر بر جلوگيري نفس از ارتکاب معاصي و صبّار ثابت الصبر است که هر چه بلاء و مصائب سخت شود و هر چه تحصيل ايمان و علم و عبادات مشقت پيدا کند و هر چه اسباب معاصي و کفر و ضلالت زياد شود دست از صبر برندارد، و شکور هم بسيار شاکر باشد نسبت بجميع نعمتهاي الهي چه تکوينيات باشد نعمت حيات، صحت اعضاء و جوارح، نعمت عقل و قواي نفسانيه و نعمت ارزاق از نباتات و حيوانات و شمس و قمر و باران و غير اينها که در همين سوره آيه 36 ميفرمايد وَ إِن تَعُدُّوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ لا تُحصُوها و در سوره نحل آيه 18 هم دارد و چه تشريعيات از ارسال رسل و نصب خليفه و جعل احکام و غيرها