اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ قال‌َ مُوسي لِقَومِه‌ِ اذکُرُوا نِعمَةَ اللّه‌ِ عَلَيکُم إِذ أَنجاکُم مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ يَسُومُونَکُم سُوءَ العَذاب‌ِ وَ يُذَبِّحُون‌َ أَبناءَکُم وَ يَستَحيُون‌َ نِساءَکُم وَ فِي ذلِکُم بَلاءٌ مِن رَبِّکُم عَظِيم‌ٌ «6»
و ياد کن زماني که موسي فرمود از براي قوم خود بني اسرائيل را که ياد
جلد 11 - صفحه 362
کنيد نعمة الهي را بر شما زماني که نجات داد شما را از دست آل فرعون که ميرسانيدند بشما عذاب بدي و سر ميبريدند پسران شما را و اتخاذ ميکردند زنهاي شما را براي کنيزي و کلفتي و در اينکه نوع بليات بلائي بود از جانب پروردگار شما که آنها را بر سر شما مسلط کرده بود بلاء بزرگي بود.
وَ إِذ قال‌َ مُوسي لِقَومِه‌ِ متعلق بفعل محذوف است يعني و اذکر اذ قال موسي و غرض تذکّر امّت است نعم الهيه را و اينکه کلام موسي پس از هلاکت فرعون و قوم او بود و قوم موسي بني اسرائيل هستند که در شکنجه فرعونيان گرفتار بودند.
اذکُرُوا نِعمَةَ اللّه‌ِ عَلَيکُم نعم الهيه بر بني اسرائيل بسيار بود که تمام ديار فرعونيان و اموال و زخارف و زينتهاي آنها نصيب بني اسرائيل شد و رهايي آنها از ظلم و اذيت و عذاب فرعونيان إِذ أَنجاکُم مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ که تمام آنها را غرق کرديم و احدي از آنها را باقي نگذاشتيم.
يَسُومُونَکُم سُوءَ العَذاب‌ِ که آنها را باعمال شاقه وادار ميکرد و ميان رجال و نساء آنها تفرقه و جدايي ميانداخت.
وَ يُذَبِّحُون‌َ أَبناءَکُم هر زني که آثار حمل در او بود شکمش را پاره ميکردند و طفلي که در رحم او بود سر ميبريدند که مثنوي ميگويد (صد هزاران طفل سر ببريده شد) وَ يَستَحيُون‌َ نِساءَکُم استحياء اخذ للاسترقاق است.
وَ فِي ذلِکُم بَلاءٌ مِن رَبِّکُم عَظِيم‌ٌ يکي از عقوبات معاصي در دنيا تسلّط ظالم است که ميفرمايد
سلط اللّه عليکم شرارکم فتدعون و لا يستجاب لکم
و يکي سلب نعم است و يکي نزول بلاء و مصائب از قتل و مرض و فقر و خوف و غير اينها از مصائب که ميفرمايد وَ ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم
جلد 11 - صفحه 363
شوري آيه 29، و ميفرمايد إِن‌َّ اللّه‌َ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوم‌ٍ حَتّي يُغَيِّرُوا ما بِأَنفُسِهِم رعد آيه 12 غير از مضار ديگري که در اثر معاصي است از ضعف ايمان، سياهي قلب، سلب توفيق، بعد از حق، تسلط شيطان و غيرها.