اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ تَأَذَّن‌َ رَبُّکُم لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ «7»
و ياد کن موقعي که اعلام فرمود پروردگار شما که هر آينه اگر شکر کرديد من براي شما زياد ميکنم و هر آينه اگر کفران کرديد محققا عذاب من شديد و سخت است.
وَ إِذ تَأَذَّن‌َ رَبُّکُم اذان اعلام است و از اينکه باب است اذان اعلامي در اوقات ثلاث ظهر، مغرب، صبح و اذان نماز قبل از شروع و خطاب ربکم بجميع افراد مکلفين است و اعلام پروردگار شما اينست که لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم شکر نعم پروردگار اقسام و مراتبي دارد: اول شکر قلبي که بداند اينکه نعمت از جانب پروردگار است نه مثل کساني که مستند بشانس و خوشبختي ميکنند يا مستند باقدام و عمليات خود يا بطبيعت يا برؤساء و فرمان فرمايان يا باسباب ظاهريه وَ ما بِکُم مِن نِعمَةٍ فَمِن‌َ اللّه‌ِ نحل آيه 55.
دوم- شکر لساني الحمد للّه که اخبار زيادي داريم که تمام شکر است و شرحش در سوره حمد مجلد اول بيان شده.
سوم- سجده شکر که در چهار مورد وارد شده هر موقع که نعمتي افاضه شد يا موفق بعبادتي و عمل خيري شد يا متذکر نعم الهي شد يا دفع بلائي از او شده چهارم- صرف نعمت است در آنچه خداوند فرموده و در رضاي الهي.
پنجم در مقابل نعمت يک عمل خيري و يک عبادتي بجا آورد و نعمتهاي الهي بسيار است که إِن تَعُدُّوا نِعمَةَ اللّه‌ِ لا تُحصُوها که گذشت و ميفرمايد وَ سَخَّرَ
جلد 11 - صفحه 364
لَکُم ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً مِنه‌ُ جاثيه آيه 12 و غير اينها از نعم دنيويه و اخرويه و دينيه و بدنيه و روحيه و غير اينها.
ابر و باد و مه و خورشيد و فلک در کارند || تا تو ناني بکف آري و بغفلت نخوري
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار || شرط انصاف نباشد که تو فرمان نبري
خداوند بازاء هر شکري يک نعمتي زياد ميفرمايد.
وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ کفران نعمت اينکه مستند بغير خدا بداند يا صرف در غير منظور الهي کند يا وسيله طغيان و معاصي قرار دهد يا بغفلت بگذراند و مضارّ ديگر.