تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ مُوسى إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ «8»
وَ قالَ مُوسى إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ: و گفت موسى اى قوم من، اگر کافر شويد و ناسپاسى کنيد شما. وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً: و هر که هست در زمين همه ايشان از جن و انس. حاصل آنکه اگر تمام روى زمين به يک مرتبه کافر شوند و انکار کنند نعم سبحانى را. فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ: پس بتحقيق خداى متعال بى‌نياز است از عبادت و شکرگزارى شما، ستوده و مستحق ستايش است فى ذاته اگرچه شما سپاسدارى نکنيد، زيرا ذرات مخلوقات به نعم او ناطقند، و السنه ملائکه و جميع اشياء، به تسبيح و حمد الهى جارى؛ پس کفران همه شما، به ساحت کبريائى ضررى نرساند:
تفسير أبو الفتوح «1» (رحمه الله) أبو ذر غفارى روايت نموده از رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که فرمود: اوحى اللّه الى بعض انبيائه فى بعض کتبه:
عبادى! لو انّ اوّلکم و آخرکم و انسکم و جنّکم اجتمعوا على اتقى قلب رجل منکم لم يزد ذلک فى ملکى شيئا عبادى! لو انّ اوّلکم و آخرکم و انسکم و جنّکم اجتمعوا على افجر قلب رجل منکم لم ينقص ذلک من ملکى شيئا.
حق تعالى وحى نمود به بعض انبياء در بعض کتب خود: بندگان من! اگر اولين و آخرين شما و انس و جن شما، مجتمع شويد بر پرهيزکارترين قلب شخصى از شما، نيفزايد در ملک من چيزى را. بندگان من! اگر اولين و آخرين شما و انس و جن شما جمع شويد بر فاجرترين قلب شخصى از شما، کم
«1» تفسير ابو الفتوح رازى، جلد 6، صفحه 114.
جلد 7 - صفحه 22
نگرداند از ملک من چيزى را.