تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) الَّذِينَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِکُمُ الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ (168) ترجمه‌ آنانکه گفتند مر برادرانشانرا و نشستند اگر اطاعت کرده بودند ما را کشته نمى‌شدند بگو پس دفع کنيد از خودتان مرگ را اگر هستيد راستگويان.. تفسير منافقين برفقاى خود علاوه بر اعتراضات سابقه مى‌گفتند اگر مسلمانان‌ جلد 1 صفحه 530 اطاعت ما را نموده بودند و در جهاد حاضر نميشدند مانند ما که حاضر نشديم کشته نمى‌شدند چنانچه ما بسلامت باقى مانديم و اين کلام اگرچه بمدلول اولى اخبار از ملازمه عاديه است و بنظر حقير اشکالى ندارد زيرا که همين مطلب را اگر بلحن ديگرى مى‌گفتند مثل آنکه کسى بگويد اگر اقدام بجهاد نمى‌نمودند بفيض شهادت نائل نمى‌شدند زهى سعادت که چنين اقدامى نمودند و بچنين رتبه نائل شدند نمى- توان گفت کلام بدى گفته، لکن آنها مقصودشان از اين سخن نسبت خطا برأى پيغمبر و اصحابى بود که گفتند اگر از مدينه خارج شويم و رسما جنگ نمائيم به شهامت و شجاعت نزديکتر است از آنکه در مدينه متحصن شويم و نيز مرادشان اين بود که اراده و قضا و قدر الهى در امورات مدخليت ندارد و آنچه واقع شود منوط بحسن تدبير و سوء تدبير بندگان است لذا خداوند جواب فرمود که اگر چنين است که امورات باراده الهى نيست و در تحت قدرت شما است کارى کنيد که نميريد و چون نميتوانيد جلوگيرى از مرک کنيد معلوم ميشود امورات در تحت قدرت شما نيست و از کشته شدن هم نميتوانيد جلوگيرى کنيد زيرا که اگر مقدر سلامت شما باشد در جهاد هم حاضر شويد کشته نمى‌شويد و اگر مقدر قتل باشد در خانه هم بنشينيد کشته مى‌شويد آنها هم که کشته شدند بتقدير الهى بود که باين فيض عظمى نائل شوند علاوه بر آنکه اسباب هلاک متعدد است يکى از آنها قتل است که در جهاد است بقيه اختصاص بجهاد ندارد بالاتر از همه آنکه قتل هم اختصاص بجهاد ندارد ممکن بود در خانه هم مى‌نشستند کشته ميشدند بلى اين قتل خاص معلول امورى است که يکى از آنها حضور در معرکه است و اين علت و ساير علل و اسباب منتهى به علت العلل که اراده الهى است ميشود پس استناد قتل فقط بحضور در معرکه و سلامت بنشستن در خانه کاملا بيوجه است.