اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَثَل‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بِرَبِّهِم أَعمالُهُم کَرَمادٍ اشتَدَّت بِه‌ِ الرِّيح‌ُ فِي يَوم‌ٍ عاصِف‌ٍ لا يَقدِرُون‌َ مِمّا کَسَبُوا عَلي شَي‌ءٍ ذلِک‌َ هُوَ الضَّلال‌ُ البَعِيدُ «18»
مثل کساني که کافر شدند بپروردگار خود اعمال آنها مثل خاکستري است که باد شديد بآن بوزد در روزي که باد تند ميوزد که تمام اعمال آنها پراکنده در هوا ميشود که ديگر قدرت ندارند از جمع آوري و بهره‌برداري از آنچه کسب کردند بر شيئي اينست آن گمراهي بسيار دور در جاي ديگر ميفرمايد وَ قَدِمنا إِلي ما عَمِلُوا مِن عَمَل‌ٍ فَجَعَلناه‌ُ هَباءً
جلد 11 - صفحه 375
مَنثُوراً فرقان آيه 24.
مَثَل‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بِرَبِّهِم کافر برب‌ّ فقط طبيعي نيست که منکر وجود حضرت اله باشد مشرکين که منکر توحيد هستند هم کافر بربهم هستند مجسّمه و منکرين توحيد صفاتي يا افعالي و منکرين عدل الهي و منکرين رسالت رسولهاي خداوند و منکر فرامين او مثل قرآن و نصب خلفاء اللّه و مبدع در دين و منکر ضروريات دين هم کافر بربهم هستند يا ملحق بآنها.
و بالجمله غير مؤمن چون ايمان اولين شرط صحت اعمال است و لو بخيال خود عبادت باشد مثل عبادت اصنام و اطاعت خلفاء جور که از حضرت باقر يا صادق عليهما السلام مرويست در حق قتله ابي عبد اللّه عليه السّلام که فرمود
ازدلف عليه ثلاثون الفا کل يتقرب الي اللّه بدمه.
أَعمالُهُم کَرَمادٍ خاکستر اولا از بين بردن شيئي است مي‌گويي فلان چيز خاکستر شد يعني بکلي از بين رفت فقط اثري از او باقي مانده که خاکستر باشد اشتَدَّت بِه‌ِ الرِّيح‌ُ باد بآن خاکستر بوزد آنهم فِي يَوم‌ٍ عاصِف‌ٍ که باد تند شديد دامنه داري باشد که ذره‌اي از آن خاکستر باقي نگذارد و او را کان لم يکن کند و پس از اينکه لا يَقدِرُون‌َ مِمّا کَسَبُوا عَلي شَي‌ءٍ چگونه قدرت داشته باشند بر جمع آوري آن خاکسترها و برگردانيدن آنها بصورت اولي ذلِک‌َ هُوَ الضَّلال‌ُ البَعِيدُ انسان که از جاده مستقيم خارج ميشود در ضلالت ميافتد هر چه دورتر شود ضلالتش بيشتر ميشود که ديگر ممکن نيست راه را پيدا کند انسان اگر ايمانش از دست نرود و لو مرتکب معاصي باشد در ضلالت است و لکن ممکن است بتوبه و استغفار و اسباب ديگر برگردد ولي اگر تمام صفحه قلب سياه شد و قساوت او را گرفت ديگر ممکن نيست برگشتن چنانچه در خبر است
لا يرجي بخير
و در خبر ديگر
صار قلبه منکوسا.
376