اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ قال‌َ إِبراهِيم‌ُ رَب‌ِّ اجعَل هَذَا البَلَدَ آمِناً وَ اجنُبنِي وَ بَنِي‌َّ أَن نَعبُدَ الأَصنام‌َ (35)
و ياد کن زماني که ابراهيم در پيشگاه احديت استدعا کرد که پروردگار من مقدر فرما اينکه شهرستان مکه معظمه را محل امان و مانع شو و جلوگيري کن مرا و اولادهاي مرا اينکه عبادت کنيم بتهاي مشرکين را.
وَ إِذ قال‌َ إِبراهِيم‌ُ اينکه کلام ابراهيم پس از بناي کعبه بود چنانچه در سوره بقره ميفرمايد وَ إِذ قال‌َ إِبراهِيم‌ُ رَب‌ِّ اجعَل هذا بَلَداً آمِناً، الي قوله تعالي وَ إِذ يَرفَع‌ُ إِبراهِيم‌ُ القَواعِدَ مِن‌َ البَيت‌ِ وَ إِسماعِيل‌ُ، الي قوله: رَبَّنا وَ اجعَلنا
جلد 11 - صفحه 394
مُسلِمَين‌ِ لَک‌َ وَ مِن ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسلِمَةً لَک‌َ الاية آيه 121 و 122.
رَب‌ِّ اجعَل هَذَا البَلَدَ آمِناً بحدي امان بود که اگر قاتل پدر پناه ميبرد او را قصاص نميکردند حتي حيوانات، طيور در حرم در امان هستند فقط بر ابي عبد اللّه امان نبود که اراده قتل او را داشتند و براي احترام حرم خارج شد و حج را بدل بعمره مفرده کرد.
وَ اجنُبنِي وَ بَنِي‌َّ أَن نَعبُدَ الأَصنام‌َ اشکال- بسياري از اولادهاي ابراهيم عليه السّلام مشرک شدند مثل قريش که از نسل اسمعيل بودند و بني اسرائيل که از نسل اسحق بودند.
جواب- مراد انبياء و اوصياء آنها که از نسل ابراهيم بودند مثل انبياء بني اسرائيل و پيغمبر اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اوصياء او و آباء او تا اسماعيل و کلمه بني عموم ندارد بلکه اطلاق هم ندارد که شامل جميع اولاد او باشد بعلاوه آنهايي که عبده اصنام بودند از اهليت ابراهيم خارج شدند چنانچه در حق پسر نوح ميفرمايد إِنَّه‌ُ لَيس‌َ مِن أَهلِک‌َ إِنَّه‌ُ عَمَل‌ٌ غَيرُ صالِح‌ٍ هود آيه 43، و شاهد بر اينکه معني آيه بعد است.