تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (170)
فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ: در حالتى که شادمانند شهداء به آنچه عطا فرموده، مِنْ فَضْلِهِ: از فضل خود، که آن رضا و خشنودى الهى است که مافوق عطاهاى ديگر مى‌باشد. يا آن شرف شهادت و فوز به حيات ابديه و تقرب ايزدى و تمتع به نعيم سرمدى است. وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ: و خوشحال و
«2» نهج البلاغه حکمت.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 301
مسرور مى‌شوند به آنانکه هنوز ملحق نشده‌اند به ايشان، مِنْ خَلْفِهِمْ: از عقب ايشان، يعنى خوشحال و شادمانند به بشارت دادن ايشان را به آنکه خويشان و برادران دينى ايشان به درجه شهادت رسند و به آنها واصل شوند، و در کرامت با ايشان شريک گردند.
بيان: مفسرين را در آيه شريفه وجوهى است: 1- فرح شهداء به آنست که مى‌دانند اقربا و دوستان در عقب آنها بر ايمان و طاعت ثابت، و خدا اجر به آنها مرحمت فرمايد. و ايشان به ميامن کثرت طاعت و مجاهده نفس، به ايشان ملحق شوند. 2- خوشحالى آنها به اينست که مقدم شدند بر جماعتى که در خلف آنها بودند و سبقت بر ايشان به اين مرتبه عظمى رسيدند. 3- شادمان هستند نسبت به آنانکه در خلف آنها بودند و مردند و به فيض شهادت ايشان نائل نشدند. 4- در وقت قبض روح شهيد، کتابى به او دهند که در آن ذکر خوشحالى و مزيت مرتبه برادران او است که قبل از او به شرف شهادت نائل شدند، بدين جهت خوشحال شوند. 5- استبشار ايشان به آن چيزى است که مبين شده بر ايشان از امر آخرت.
أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ: اينکه هيچ ترسى نيست بر ايشان در آنچه در پيش ايشان خواهد بود از اهوال قيامت، وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ: و نيستند ايشان که اندوهناک شوند بر مفارقت دوستان که در دنيا داشتند.
حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در فضيلت شهداء فرمايد: وقتى شهيد از اسب خود به سبب نيزه يا ضرب شمشير به زير آيد، هنوز نرسيده به زمين، مگر آنکه مى‌فرستد خداوند عز و جل زوجه او حور العين را، پس بشارت دهد او را به آنچه خدا مهيا فرموده براى او از کرامت. و وقتى به زمين رسد، گويد: مرحبا به روح طيب که خارج شود از بدن طيب، بشارت دهم تو را به آنچه نه چشمى ديده و نه گوشى شنيده و نه به قلب بشرى خطور نموده. «1»
«1» بحار الانوار، جلد 100، باب وجوب الجهاد و فضله، صفحه 13، حديث 27- صحيفة الامام الرضا، صفحه 86 (طبع آستان قدس رضوى)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 302